Sürgün Nedir

Sürgün Nedir

sürgün, kişinin, yaşadığı bölgenin ya da ülkenin sınırları dışına çıkarılarak belirli bir yerde oturmaya zorunlu tutulması. Çok eski çağlardan beri uygulandığı sanılan sürgün cezası, Eski Yunan’da daha çok adam öldürenlere verilirdi. Çoğu Yunan kentinde uygulanan ostrakismos(*) ise siyasal nitelikli bir sürgün biçimiydi. Eski Roma’da sürgün başlangıçta ölüm cezasından kaçınmak için başvurulan bir yöntemdi. Yurttaş olanlar, idam hükmünün ilanından önce gönüllü olarak sürgüne gidebilirdi. Sonraları bir tercih olmaktan çıkarılarak başlı başına bir ceza biçimine dönüştürülen sürgün, geçici ya da daimi olabiliyor, bazen yurttaşlık hakkının yitirilmesini ve kişinin mallarına el konmasını içerebiliyordu. Roma hukukunda genellikle üst sınıftan kişiler sürgün, aşağı sınıftan kişiler kürek cezasına çarptırılırdı. Anglosakson hukukunda medeni haklardan yoksun bırakma cezası, zamanla ölüm cezası yerine uygulanan sürgüne temel oluşturdu. Daha sonraları çeşitli Avrupa ülkeleri genelde hükümlüler ve sürgünler için özellikle uzak ve denizaşırı topraklarda ceza kolonileri oluşturma yoluna gitti. İngiltere açısından Amerikan kolonileri uzun süre bu işlevi gördü. Amerikan Bağımsızlık Savaşı’ndan (1775-83) sonra Amerikan kolonilerinin yerini Avustralya aldı. İngiltere’deki suçlular 19. yüzyıl ortalarına değin Avustralya’ya gönderildi. Fransa’nın ise Afrika, Yeni Kaledonya ve Fransız Guyanası’nda ceza kolonileri vardı. Ünlü Şeytan Adasının da bulunduğu Fransız Guyanası, en korkunç sürgün yerlerinden biriydi. II. Dünya Savaşı sırasında hâlâ kullanılmakta olan kolonide mahkûmlar ağır iş görür, çok az gıda alır ve sistemli biçimde işkenceye uğrardı. Rusya’da çarlık rejiminin bir sürgün yerine dönüştürdüğü Sibirya, Sovyet döneminde de aynı amaçla kullanıldı. 20. yüzyılla birlikte ülkelerin çoğunda sürgün temelde siyasal bir ceza durumuna geldi.

Osmanlı döneminde sürgün (nefy) cezası yaygın bir uygulama alanı bulmuştur. 1876 Kanun-ı Esasi’si yapılırken Abdülhamid’in ısrarıyla padişaha, bir kimseyi basit bir polis soruşturmasına dayanarak sürgüne gönderme yetkisi tanındı (m. 113). Bu hüküm. Ka-nun-ı Esasi hareketinin öncüsü Midhat Pa-şa’ya da uygulandı. Cumhuriyet döneminde 1926 tarihli Türk Ceza Kanunu’nda yer alan sürgün cezası (m. 18) 17 Temmuz 1965 tarihli ve 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkındaki Kanunun geçici 2. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı.

1982 Anayasası döneminde olağanüstü hallerde idareye sürgün cezası benzeri bir yetki de tanınmıştır. 285 sayılı kanun hükmünde kararnameyle getirilen düzenleme uyarınca, olağanüstü hal bölge valiliği, olağanüstü halin devamı süresince, bu bölgede ve komşu illerde genel güvenlik ve kamu düzeni bakımından isteyerek ya da baskı ile zararlı faaliyette bulunanları bölge dışına çıkararak belirli yerlerde oturmak zorunda bırakabilir. Bu önlem olağanüstü hal süresini aşacak biçimde uygulanamaz.

Yorum yazın