süperjen sülfür zenginleşmesi nedir

süperjen sülfür zenginleşmesi nedir

süperjen sülfür zenginleşmesi, jeolojide, gömülü sülfür çökellerinin, mineral bölgesinin yüzeye yakın yükseltgenmiş kesimlerinde dolaşan sularda çözünmüş sülfatlar halinde bulunan metallerin çökelmesi sonucunda zenginleşmesi. Böylece birincil, yani hipo-jen sülfür bölgesinin üzerinde ikincil, yani süperjen sülfür kuşağı oluşur. Bu olguya en çok kurak ya da yarı kurak bölgelerde rastlanır. Aşınma yükseltgenmiş ya da ufalanmış bölgeyi daha derinlere doğru genişlettikçe, birincil (değişmemiş) bölge yükseltgenmiş süperjen sülfürlerden gelen metalle zenginleşir; böylece birincil bölgenin tenörü başlangıçtakinin 10 katına kadar çıkabilir.

Süperjen zenginleşmesinin oluşabilmesi için, yüzey minerallerinin yükseltgenmesi ve ek olarak cevher çökelinin demir sülfürler, bakır ve gümüş gibi zenginleşebilecek metaller içermesi gerekir. Çökel, dolanan suların içinden geçebileceği biçimde geçi-rimli olmalıdır. Yükseltgenmiş bölgenin de, çözünür sülfatların oluşmasını engelleyecek karbonatlı kayaçlar içermiyor olması gerekir; aynca, zenginleşme ancak oksijenin bulunmadığı bir ortamda, su tablasının altında gerçekleşebilir.

Süperjen zenginleşmede daha yoğun olan bir mineralin daha çok sayıdaki molekülü, daha az yoğun bir mineralin hacmini işgal eder. İkincil zenginleşme çeşitli sülfürlerin bağıl çözünürlüklerine bağlıdır. Çökelme sırası, cıva, gümüş, bakır, bizmut, kurşun, çinko, nikel, kobalt, demir ve manganez biçimindedir.

Yorum yazın