Sterilizasyon nedir

Sterilizasyon nedir

Sterilizasyon i. (fr. stérilisation). Mikrobiyol. ve Eczc. Bir yaranın, bir maddenin, bir cerrahî veya laboratuvar âletinin, bir pansuman malzemesinin taşıdığı ferment ve mikropları yok etme eylemi. Bk. ANSİKL.

— Bot. Bitkileri oldukları görünüşte muhafaza etme usulü. Bk. ANSiKL.

— Zır. sanay. Sütün sterilizasyonu. Bk. ANSİKL.

— ANSiKL. Mikrobiyol. ve Eczc. Sterilizasyon fizik (asepsi) veya kimyasal metotlarla (antisepsi) yapılabilir.

1. Asepsi. Sterilize edilecek maddelerin cinsine göre, asepsi için kuru ısı, nemli ısı veya aralıklı ısıtma kullanılır.

Kuru ısı ile sterilizasyon, ateşte bozulmayan maddeleri (bıçak, spatül, havan) bir Bunsen veya ispirto alevinden geçirmekle, yahut çift çeperli bir etüvde (Wiesneg, Po-upinel etüvleri, Sorel sterilizatörü, Pastör fırını) 180°C’ta üç çeyrek saat ısıtmakla sağlanır; çok dirençli bazı sporlu basiller ancak bu sıcaklıkta öldürülebilir. Cam veya madenî eşya (balonlar, pipetler, kanüller, şırıngalar, cerrahî âletler, pansumanlar) bu şekilde sterilize edilir.

Nemli ısı ile sterilizasyon şu usullerle sağlanır:

a) kaynar su kullanılması; sterilize edilecek eşya soğuk suya konup ısıtılarak otuz dakika kaynatılır; yetersiz bir usuldür, fakat asetilkolin, kafein, kokain, morfin, kinin gibi şırınga edilecek çözeltilere uygulanabilir. Suya yüzde 2 oranında sodyum karbonat veya borat katılırsa sıcaklık 104-105° C’a çıkabilir;

b) basınçlı su buharı kullanılması; otoklavla yapılan etkili bir usuldür. Sıvıların sterilize edilmesi, pansumanların hem kurutulması, hem sterilize edilmesi için çeşit

li otoklav modelleri vardır. Sterilize edilecek eşya otoklavda genellikle 120°C’ta yirmi dakika tutulur. Pansuman malzemesinin sterilizasyonunu kontrol amacıyle otoklava ayrıca deneme tüpleri de konur;

c) aralıklı ısıtma veya Tundall metodu; bu metot, 110-120°C’ta bozulabilecek maddelere uygulanır; meselâ bazı alkoloit tuzları (katkütler) arka arkaya üç veya dört gün, yarım ilâ bir saat veya daha fazla süre 60-80°C sıcaklıkta tutulmalıdır.

Opoterapik preparatlar gibi sıcağa dayanmayan sıvılara uygulanan soğuk sterilizas-yorı Arsonval cihazında karbonik asit basıncı altında yapılır; kokain, gliserofosfat çözeltilerinin sterilizasyonu için, önceden o-toklavda sterilize edilmiş gözenekli bujilerle emme ve süzme usulüne başvurulur. Evlerde çok yaygm olarak kullanılan Chamberland porselen filtresi suyu sterilize etmeğe yarar. Fizik-kimyasal sterilizasyon metotları arasmda, civa buharlı kuvars lam-basıyle elde edilen morötesi ışınların kullanılması, içme sularının ve bazı şartlar altında süt ve şarabın arınmasında uygulanır ve isiyle bozulabilen bazı çözeltilerin (morfin, kokain, kakodilat v.b. çözeltileri) veya ışıkta bozulabilen çözeltilerin (eserin, apomorfin, gümüş nitrat çözeltileri) bozulmadan sterilize edilmesinde yararlı olabilir.

2. Antisepsi. Antiseptik kimyasal maddeler le sterilizasyon bakteri sporlarına karşı hemen hemen etkisizdir; bu yüzden yerini gitgide asepsi almaktadır. Antiseptikler çeşitli şekilde, bazıları (formol) havayı antiseptik durumda tutmak için doğrudan doğruya, bazıları (iyot, hipokloritler, kloramin, potasyum permanganat, oksijenli su, formol, civa, çinko, kuaterner amonyum tuzları v.-b.) çözelti halinde kullanılır; bunlar pansumanlarda ve bazı özel hallerde, sağlıkla ilgili birçok alanda da uygulanır. Bk. ANTİSEPSİ. DEZENFEKS1Y0N.

Cerrahîde, her ameliyattan önce, ameliyatla ilgili her şey, âletler, pansuman malzemesi, ameliyathane sterilize edilmeli, cerrah ve yardımcıları aseptik hale getirilmelidir. A-meliyat alanı, yani cerrah tarafından ameliyat için seçilen yer, yıkanır, sabunlanır, tentürdiyotla silinir. Hiç bir toz birikintisine imkân vermeyecek şekilde yapılmış o-lan ameliyathane yıkanır; bazen içerisine antiseptik bir sıvı püskürtülür. Cerrah ve yardımcıları sterilize edilmiş kauçuk eldiven ve maske takar, sterilize gömlek giyerler. Aynı şekilde, vücudun içini araştırmaya yönelen nazik ameliyatlarda, en ufak pansumanlarda bile, eğer bir yara veya mukoza ile temas olacaksa sterilize âlet ve malzemeden başka şey kullanmamak gerekir (Bk. EK CİLT)_

— Bot. Bitkilerin sterilizasyonunu sağlamak için kullanılan usullerin sayısı çok değildir. Bu usullerin Bourquelot tarafından ileri sürülen birincisi, bitkiyi kaynar alkole daldırarak, yarım saat kadar kaynatmaktan ibarettir. Goris ile Arnould basınçlı su buharıyle sterilizasyonu tavsiye eder. Fakat en çok kullanılan usul Perrot ile Go-ris’in usulüdür; bu usulde bitki toplanır toplanmaz, belirli bazı şartlar altında sıcak alkol buharına tutulur, sonra kurutulur. Böylece elde edilen kuru bitki taze bitkinin bazı kimyasal özelliklerini taşır.

— Zır. sanay. Sütün sterilizasyonu. Şişelerde satılan süt büyük otoklavlarda sterilize edilebileceği gibi (kesintili sterilizasyon), sürekli sterilizasyon cihazlarında da sterilize edilebilir. Sürekli sterilizasyon u-sulünde, süt saf hale getirilir, standart bir yağ oranı sağlanır, yeniden ısıtılır, homo-genleştirilir, bazen 140°C’ta birkaç saniye süreyle ön sterilizasyona tabi tutulur, sonra şişelenir. Dolu şişeler 17 ilâ 20 dakika 117-120°C’ta tutularak sterilize edilir. Sterilizasyon sayesinde süt, sıkıca kapalı şişelerde geçici bir süre saklanabilir. Bu usul, sütten yapılan aromatize içkilerin hazırlanmasına da imkân sağlar. (L)

STERİLİZE sıf. (fr. stérilisé). Bozulmasına yol açabilecek mikroorganizmalardan ve fermentlerden sterilizasyon usulüyle arınmış herhangi bir ürüne denir: Sterilize süt. Sterilize bitki. Esk. Muakkam.

— Bot. Sterilize etmek, bitkileri konserve yapılmağa hazırlamak. Bk. STERİLİZASYON.

— Eczc. Sterilize etmek, bir ilâçta, pansuman malzemesinde, bir âlet veya hastalara verilecek bir eşya üzerinde bulunan mikropları yok etmek.

— Mikrobiyol. ve Cerr. Sterilize etmek, bir yarayı, bir maddeyi içindeki mikroplardan, fermentlerden temizlemek. (L)

Yorum yazın