Stereotip nedir

Stereotip nedir

STEREOTİP i. (fr. stéréotype). Matbaac. Kurşunu kalıba veya matris kâğıdına dökerek elde edilen klişe.

—- Deneysel psikol. Bir uyartılar sistemiyle, mümkün olan bütün diğer cevap sistemlerinden bir arasında kurlan tercihli çağrışım. Bk. ANSÎKL.

— ANSîKL. Deneysel psikol. Bir stereotip’-in kuvveti, bunu kabul eden bir gruba bağlı deneklerin sikliğiyle değerlendirilir. Holding (1957) şu varsayımı ileri sürmüştür: grubun stereotipler karşısındaki davranışı, ferdin, mümkün stereoptipler karşısında duyduğu çatışmanın benzeridir. Ayrıca Warwick (1947), hareketsel emir merkezinin bir saatin işleme yönünde çevrilmesiyle uyartı sisteminde sağdan sola (veya soldan sağa) yer değiştirme konusunda kuvvetli bir eğilim olduğunu gösterdi. Bradley de bir deneyi (1959), deneklerin yüzde sekseninin, bir ışık u-yartısı şiddetinin arttırılması talimatına, hareketsel emrin, bir saatin işleme yönünde gerçekleşen bir yer değiştirmeyle cevap verdiklerini ortaya çıkarmıştı.

Stereotipler, birbirine geçişmiş olan hem fizyolojik hem de kültürel bir kaynaktan türüyor gibi görünmektedir. Meselâ Faver-ge ve Ombredane’a göre (1955) stereotipler, işaretlerin doğduğu ektroseptif mekânla tepkilerin doğduğu proprioseptif mekân a -rasmdaki bazı belirgin bağıntıları ortaya koyarlar. (L)

STEREOTİPİ i. (fr. stéréotypie). Matbaac. Matris kâğıdı kullanarak formaları, klişeleri ve metinleri çoğaltmağa yarayan klişecilik tekniği. Bk. ANSiKL.

— Patol. Bazı ruh ve sinir hastalarında görülen ve sürekli olarak aynı hareketleri, aynı duruşları, aynı kelimeleri tekrarlamağa dayanan aşırı otomatiklik.

— ANSiKL. Matbaac. 1700’e doğru parisli matbaacı Valleyre, kil kalıplar içine bakır dökerek takvim basmak için klişeler elde ediyordu. Sonra William Ged, daha sonra lord Stanhope alçı kalıplar kullandılar. Di-dot da, dişi kalıp yapan Herhan’ın usulünü uyguladıktan sonra, alçı kalıp usulüne başvurdu. 1829’da Lyon’da, Claude Genoux kâğıt yapraklarını kil tabakalarıyle art arda sıralayarak kalıp yapmayı düşündü. Böylece birkaç küçük ayrıntı dışında, stereotipi kesin biçimini almış oldu; karton üzerinde iz çıkarılıyor ve bir kalıba sokulan bu kartondaki izlerin çukurluğuna maden dökülüyordu.

Bugün kalıp çıkarma forma ve klişelerin şeklini çukurlar halinde verebilecek kadar esnek ve plastik bir karton olan matris kâğıdı üzerinde ve preste yapılır. Mafris kâğıdı, düz veya bombeli bir kalıp içine yerleştirilir ve kurşun – antimon – kalay a-laşımı dökülür. Bu şekilde elde edilen klişe, eğer düzse rendelenir, bombeliyse perdahlanır ve kenarları pahlanır. Bazen klişenin yüzeyi elektrolitik bir nikel tabaka-sıyle sertleştirilir.

Hızlı bir baskı usulü olan stereotipi, gazete ve dergi matbaalarında, yüksek tirajlı baskı işlerinde kullanılır. (L) STEREOTROPİZM i. (fr. stéréotropisme). Bot. Bir organizmanın katı nesnelerle temasa geçme eğilimi. (Bitkilerden sarılgan, yani sülüklü olanlar bir desteğe dokunduğu zaman az veya çok sayıda kıvrım yaparak hemen ona tutunur. Eşanl. TîGMOT-RÜPİZM. (L)

Yorum yazın