Standart nedir

STANDART sıf. (ing. Standard, tip, ölçü’-den). Normlara, kanuna, kullanıma v.b. uygun olan. || örnek veya temel olarak alınabilen: Standart ölçü.

— Meteorol. Standart atmosfer, yüksekteki basınç ve sıcaklık değişimlerinin ortalama gözlemlerinden çıkarılan farazî bir kanunla tanımlanmış sanal atmosfer. Bk. AN-S1KL.

— Muhas. Standart fiyat, mümkün olduğu kadar uzun sürelerdeki fiyat değişmelerinin veya geçici durumların fiyatlar üstüne yaptığı etkileri dikkate almadan muhasebe sonuçlarına varmak için tespit edilen fiyat. || Standart fiyat metodu, standart değerlerle gerçek değerler arasındaki farkların he-saplanmasıyle bulunan değerlerin incelenmesi.

— ANSİKL. Meteorol. Standart atmosfer. Deniz seviyesindeki (0 seviyesindeki) basınç 760 mm (1 013,3 mb), sıcaklık 15°C’tır. 11 km’ye kadar her 100 m’de ısı 0,65° C azalır. Z metrelik bir seviyedeki basınç P. = P» (1 —0,000 022 6 Z) S,255 formülüyle verilir. I Altimetreler standart atmosfere göre dere-celenmlştir. Kıyaslama imkânı sağlamak için, havacılık rekorları da standart atmosfer şartlarına indirilir.

+ i. Bir işletmede, bir ürünü, bir çalışma metodunu, üretilecek miktarı, bir bütçenin meblâğını v.b. belirlemek için konulmuş kural. (.Norm kelimesi profesyonel, millî veya milletlerarası alandaki resmî bir kural için kullanılır.) [Bk. ANSİKL.] || Hayat standardı, hayat seviyesi.

— Televizyon. Görüntüdeki tarama satır sayısı, video işaretlerinin frekans bandının genişliği, modülasyonun kutupluluğu, senkronizasyon işaretlerinin şekli v.b. gibi, bir televizyon* sisteminin bellibaşlı özelliklerinin tümü.

— Zootekn. Bir ırkın standardı, ırkın tipik dış özelliklerinin (boy, başın şekli, tüy rengi) ayrıntılı tanımı. (Soy kütüklerine sadece ırkın standartlarına uyan hayvanlar kaydedilir.)

— ANSİKL. Sanay. Bir işletmede standart’-ların kullanılması, üretim metotlarının ve mal kalitesinin bozulmayacağından emin olunmasını sağlar. İşletme sorumluları standarta oranla ortaya çıkan ayrılıkları incelemekle yetinebilirler. Bir standart, daha uygun düşecek bir başkasıyle değişti-rilinceye kadar geçerlidir. Bundan ötürü gelişmeyi engellemez. Ama geri dönülmcye-ceği konusunda bir teminat sağlar.

• Türkiye’de üretilen mallarda belli staıı dartların gözetilmesi için gerekli çalışmalar XV. yy.ın sonlarında başladı. Bayezid II, 1502’de yayımladığı Kanunnamei lhti-sabı Bursa fermanında bazı gıda maddeleri, dokuma, deri, kösele, ayakkabı, tarım araçları gibi şeylerin hammadde özelliklerini, saflık derecesini, yapım usullerini ve yapımın denetleme düzenini ilgililere duyurdu, fakat standartlar için belirli ölçülerin kesin olarak uygulanması mümkün olmadı. Ancak 1930’da yürürlüğe konulan 1705 sayılı, Ticarette Hile ve Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi Hakkında kanun ile bir cins standart denetimi yapılmak istendi; bu kanun 1936’da 3018 Sayılı kanunla değiştirilerek Ticaret bakanlığında bir Standardizasyon dairesi meydana getirildi. 1954’te Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odalan ve Ticaret Borsaları birliği bünyesinde Türk Standartlar enstitüsü kuruldu; 18.XI.1960’ta çıkarılan 132 Sayılı kanunla da kurum bugünkü durumuna getirildi. Bk. STANDARTLAR ENSTİTÜSÜ (TÜRK). [LM]

Yorum yazın