Sosyometri Nedir

Sosyometri Nedir

Küçük toplumsal gruplar arasındaki ilişkileri çözümleme tekniği. Sosyometri terimi ilk kez A.B.DTi psikiyatri uzmanı ve toplumbilimci Jacob Levy Moreno (1892-1974) tarafından Sosyometrinin Temelleri (Who Shall Survive, 1934) adlı yapıtta kulanıldı. Sosyometri terimi, ölçüm olayını toplumsal varlığa uygulama düşüncesini belirtir; bu yöntem bir toplulukta oluşan ruhsal bağları matematik yardımıyla incelemeyi amaçlar. Psikiyatri deneyimi bulunan j.L. Moreno, duygu olgusuna birinci derecede önem tanımıştır. Sosyometri, bireylerin, çoğu kez, Moreno’nun “toplumsal kalıplar” adını verdiği alışkanlıklarla ya da modellerle engellenmiş kendiliğindenlik-lerini özgürleştiren yöntemlere başvurur.

SOSYOGRAM

Belirli bir grup içinde uygulanan sosyometri testi, grubun her üyesine öbür üyeler içinden kimleri yeğlediğini ve kimleri istemediğini sormaya dayanır; böylece toplumsal-duygusal bir çekim olgusunu belirginleştirir. Sosyometri testini grubun bütün üyelerine uyguladıktan sonra, bireylerarasındaki bu sevgi ya da itme bağlarını bir şemayla göstermek için bir sosyogram çizilebilir. Bu şema, grubun duygusal yapısını gösterir. Aynı grubu birçok yapı niteleyebilir; bir grubun sosyogra-mı, yalnızca duygusal ilişkilerin ya da yerine getirilecek bir görevin göz önünde bulundurulmasına göre değişik olacaktır. Moreno’ya göre, sosyometri testleri doğal grup (okul, fabrika atölyesi, köy) içinde, günlük yaşam koşullarında uygulanmalıdır. Sosyogram küçük grupların işleyişi konusunda tahminlerde bulunmak ve çocuk ekipleri ya da çalışma grupları oluşturmak için çok pratik bir araçtır.
MODELLERİN GELİŞTİRİLMESİ

Sosyometri yalnızca bir dizi özel topluluğun deneyimsel incelenmesini sağlamakla kalmaz, daha geniş kapsamlı “modeller” oluşturulmasına da yarar. Modeller birey, bireylerarası ilişkiler ve grubun yapıları düzeylerinde gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, birey-lerarası iletişim üstüne bütünsel araştırmalar yapılırken, sosyometri sonuçlarını ruhbilimsel ya da toplumbilimsel değişkenlerle birlikte ele almak son derece yararlıdır. İktisadi düzeyde ve meslek düzeyinde, başka araştırmalar iktisadi yapı ile sosyometrik yapı arasında, araştırma konusu kişilerin aynı düzeyden ya da biraz üst düzeyden dostlar edinme eğiliminde
olduklarını gösteren, olumlu bağlantılar ortaya çıkarmışlardır. Aynı biçimde, mesleklerdeki benzeşme ya da aynılık da güçlü bir çekim etmeni gibi görünmektedir. Böylece yaş, cinsiyet, etnik öğe, düşünce karşılaştırması yapılabilmiştir.

SOSYOMETRİ i. (fr. sociomâtrie). Sosyal olguların ölçülmesi.

— ANSİKL. Sosyometri’nin başlangıcı tarih bakımından J.L. Moreno’ya bağlanır. Bununla beraber, sosyometrinin teknikleri, sonradan, kurucusunun görüş ve doktrinlerinden bağımsız olarak gelişmiştir. Kişiler arası ilişkileri inceleyebilmek için, sosyal varlığı ölçüye vurmak gerekir. Sosyometri Moreno’nun «sosyal kalıplar» diye adlandırdığı birtakım alışkanlıkların veya kalıpların çoğu zaman kösteklediği ferdî e-ğilimleri ortaya koyabilecek ve uygun sayısal indislerin yardımıyle bunları ölçebilecek metotlar kullanır.

Sosyometrinin temel amacı, sınırlı gruplardaki sosyalleşebilirliğin ölçülmesini sağlamaktır. Başka bir deyişle gerçek bir grubun (bir okul sınıfının, bir çalışma ekibinin, bir boş zamanlan değerlendirme kulübünün v.b.) üyeleri arasında kendiliğinden meydana gelen birbirini çekme, birbirini reddetme veya birbirine kayıtsız kalma gibi süreçlerin ortaya çıkartılması söz konusudur. Bu amacı gerçekleştirmek için, sosyometri uzmanı, deneklere grubun belli bir faaliyeti veya gelecekteki bir durum için arkadaşlarından hangileriyle işbirliği yapmak veya hangilerinden kaçınmak istediklerini soracaktır (sosyometri testi). Demek ki önemli olan nokta, birtakım gene! ve soyut tercihleri kaydetmek değil, oyunlar, çalışmalar, mahallî yerleşmeler, yolculuklar v.b. gibi belirli ölçütlere dayanılarak yapılan somut seçmeleri belirlemektir. Deneklerin sosyometri testine verdikleri cevapların dökümü yapıldıktan sonra seçmeler sosyomatris denen dört köşe levhalara aktarılır. Bu levhalann incelenmesi, grubu meydana getiren her de-nek’in «sevilip, beğenilme derecesi» ve kişiler arası seçilme ve reddedilmelerin da ğılımı bakımından, grubun yapısı üstüne bazı bilgiler elde edilmesini sağlar. Test lerin verdiği sonuçlar en iyi şekilde sos-yosram’larla gösterilebilir. Bunlar sosyo-analizlerin gün ışığına çıkardığı unsurların okunmasını ve karşılaştırılmasını kolaylaştıran çeşitli grafik metotlarla meydana ge tirilir ve grubun bir çeşit radyografisini ortaya koyar; bu radyografi sayesinde sos-yometrici teşhis ve tedavi için gerekli bilgileri elde eder. (ML)

Etiketler: , , ,

Yorum yazın