Sosyalist nedir

Sosyalist nedir

SOSYALİST sıf. (fr. socialiste). Sosyalizmle veya taraftarlarıyle ilgili: Sosyalist parti. Sosyalist öğreti.

— G. santl. ve Ed. Sosyalist gerçekçilik. Bk. GERÇEKÇİLİK.

4 1. Sosyalizm taraftan; sosyalizmi benimsemiş bir partinin üyesi. (L)

Sosyalist Emekçi ve Köylü partisi, türk siyasî partisi. Dr. Şefik Hüsnü Değmer, Ragıp Vardar, Istefo Papadopulos, Fuat Bileğe, Dr. Habil Amato, Emin Aydınlatan, Hayrettin Emin Manoğlu ve Münta-kim öçmen tarafından İstanbul’da kuruldu (20 haziran 1946). Kısa süren bir siyasî faaliyetten sonra örfî İdare kumandanlığı tarafından kapatıldı (16 aralık 1946). Yöneticileri komünizm propagandası yapmak suçundan mahkûm oldular. (M)

Sosyalist Emek kahramanı, Sovyet Rusya’da 1938’de, özellikle çalışmalarıyle sivrilen, Orak ve Çekiç’li altın madalya ve Lenin nişanına hak kazanan sivil kişilere verilen rütbe ve unvan. Madalyanın alâmeti: ortasında geniş orak çekiç bulunan beş kollu ve kırmızı kurdeleli altın yıldız. (L)

Sosyalist partileri (İtalyan—). Sosyalist ideoloji Avrupa’da yayılmağa başlayınca solcu Mazzini ile Garibaldi, her şeyden önce, halkın çıkar kaygısını millî kurtuluş kaygısından ayırmayan ve sınıf mücadelesinden kaçman yurtseverlerdi. Mazzini, Louis Blanc’ın, Cabet’nin, Pierre Leroux’-nun ve daha çok Karl Marx’in görüşlerine karşı çıkıyor; proletaryaya maddî yararlar sağlamağı ön plana aldıkları için bu düşünürlerin ileri sürdükleri görüşlerin «iğrenç» olduğunu söylüyordu. Bundan ötürü, İtalya’da kurulmağa başlayan işçi toplulukları, kooperatifler, karşılıklı yardım kurumlan, «sosyalist» yaftasını benimseyen gazeteler, Londra Enternasyonali’ne ancak görünüşte katılmışlardı.

İtalya’da işçi isteklerinin daha özgül bir sosyalist nitelik kazanması için, Bakunin’-in 1864’te bu ülkeye gelmesini ve Garibaldi ile temasa geçmesini beklemek gerekiyordu. İlk İtalyan sosyalistleri, çeşitli sosyalist hareketleri birbirinden ayıran doktrin kavgalarına kayıtsız kaldılar; özellikle Bakunin’den ilham almaları aralarında o-nun bulunmasından ileri geliyordu; genellikle kültürlü yüksek sınıflardan gelmelerinin ise sebebi ortadaydı: o tarihte, hemen sadece tarıma dayanan bir ülkede, okuma yazma bilmeyen ve önderlerden yoksun işçi sınıfı, sosyalist aydın ve burjuvalar önderler olmadan herhangi bir sosyalist harekete girişemezlerdi. Bununla birlikte işçi kongreleri, gene de oldukça düzenli bir biçimde toplanıyordu. Roma’-da, 1872’de, Mazzini’nin idealine bağlı işçi dernekleriyle, o tarihlerde Fasci operai a-dını alan ve özellikle Toscana ve Romag-na’da gelişen bakunin’ci ve marx’çı kuruluşlar birbirinden kesinlikle ayrıldılar.

Engels, Londra Enternasyonali Genel konseyinde İtalya sekreteriydi, Covelli de Kapitalin bir özetini yayımlamıştı. Mazzini’nin 1872’de ölümü, ona bağlı olanların büsbütün dağılmasına yol açtı. Ama, Marx ile Bakunin arasında, La Haye kongresinde meydana gelen kesin kopma sırasında En-ternasyonal’in İtalyan kesimi Bakunin’in yanında yer aldı (1872).

Bakunin’cilik, Bologna’da (1874) ve Bene-vento’daki (1877) ayaklanma teşebbüslerinin başarısızlığa uğramasıyle gözden düştü. Yeni bir yönetici, Andrea Costa, 1880’-de Milano’da, Rivista İnternazionale del Socialismo dergisini kurdu ve 1881’de imo-la’da, Avantil’nin ilk sayısı çıktı. Bu da Costa tarafından yönetilen bir haftalık dergiydi. 1882’de Partito Operaio Italiano kuruldu ve on üyesi yasama meclisi seçimlerine adaylıklarını koydular, oyların (seçmenlik vergi ödeme esasına dayanıyordu) yüzde 4’ünü elde ettiler ve iki adayı meclise soktular. 1885’te, işçi partisi, Mantova’-da ilk kongresini yaptı.

Hâlâ kanun dışı sayılan grevler de buna paralel olarak gelişti; 1886’da 96 ve 1889’da 126 grev yapıldı, bunlara 23 000 işçi katıldı. 1890’da sosyalist milletvekillerinin sayısı 5’e yükseldi. Marx’çılık doktrin olarak İtalya’ya yayılmağa başladı; Napoli üniversitesinden profesör Antonio Labriola tarihî maddecilik konusunda bir dizi ders verdi. 1892 Cenova kongresinde işçi partisi İtalyan Emekçiler partisi haline dönüştü ve ertesi yıl İtalyan Sosyalist partisi (P.S.İ.) adını aldı. Partinin yönetimi Milano’ya geçti ve yönetim kurulu organ olarak yeni bir haftalık dergi (La Lotta di Classe [Sınıf Mücadelesi]) yayımlamağa başladı.
SicilyalI köylü ve işçilerin sefaleti 1893’te, Fasci’ye bağlı 300 000 işçinin katıldığı büyük bir ayaklanmaya yol açtı. Ayaklanma, başbakan Giolitti ve özellikle Crispi tarafından amansızca bastırıldı. 1895’te sosyalist milletvekillerinin sayısı 12’ye yükseldi. Aralık 1896’da, Avanti!, Bissolati Ber-gamaschi yönetiminde günlük gazete haline geldi ve seçimlerde sosyalist oylar, oy toplamının hemen hemen yüzde 9’una u-laştı. Mayıs 1898’de, Emilia bölgesinde toprak gündelikçilerinin giriştiği uzun grevlerden sonra, Milano’da patlak veren ayaklanma, general Bava – Beccaris tarafından bastırıldı, halktan 90 kişi öldü, ilk hıristi-yan – demokratlara ve cumhuriyetçilere kadar uzanan kitle halinde tutuklamalar yapıldı. Milano’da, Floransa’da, Napoli’de sıkıyönetim ilân edildi. Sosyalist partisi dağıtıldı, 89 gazete büsbütün veya geçici o-larak kapatıldı. Toscana’lı anarşist Bresci tarafından 29 temmuz 1900’de kral Umber-to’nun öldürülmesi, 1898 olaylarının ve sonraki yıllarda bu olaylara gösterilen tepkinin bir sonucu olarak yorumlandı.

Yeni hükümdar Vittorio-Emmanuele III, pek farklı bir tutum benimseyerek işçi istekleri konusunda anlayışlı hükümet baş-kanlarma, özellikle Giolitti’ye çağında bulundu. Giolitti, sadece halkın ihtiyaçlarını gözeten kanunlar çıkararak ve sosyalist kooperatiflere büyük İktisadî tavizler vererek sosyal huzuru sağlamakla kalmayıp aynı zamanda parlamentoda, 1900’de sayıları 33’e yükselen sosyalist milletvekillerinin desteğini veya hiç değilse tarafsızlığını sağlamayı da bildi. Ama İtalyan Sosyalist partisinin burjuvalaşması, VI. kongresinden itibaren (Roma, 8-11 eylül 1900) Arturo Labriola’nm çevresinde sert bir sendikacı bölüğün doğmasına yol açtı. Bu bölük Ge-orges Sorel’in etkisindeydi ve Birinci Dünya savaşının arefesinde Mussolini grubun başına geçinceye kadar azınlıktaydı. XIII. Millî kongrede (Reggio Emilia, temmuz 1912), Mussolini, sosyalist parlamento grubuna, bir suçlamayı onaylattı ve birçok reformcu ve milliyetçi milletvekilinin atılmasına yol açtı. Parti, bundan sonra «Resmî Sosyalistler» partisi adını aldı, partiden a-tılan reformcular ise, değerli kadrosuna rağmen proletarya üstünde derin etki yapamayan Sosyal – Reformcu partiyi meydana getirdiler. Bununla birlikte bu parti, 1913’te Meclis’e, seçim reformundan sonra 19 temsilci soktu. Devrimci sendikacılar 8 ve «resmîler» 52 sandalye kazandılar. Bu duruma göre, hepsi birden bir milyondan fazla oy toplamışlar demekti.

Ancona kongresinde (nisan 1914) sol akım, etkisini daha da artırdı, ordu aleyhtarı bir tasarıyı oylattı ve kadınlara oy hakkı tanınması ilkesini kabul ettirdi. Sonra, haziranda, Marcia ve Romagna bölgelerinin «kızıl hafta»sı başladı; genel greve gidildi; heyecan son dereceye ulaştı; polisin açtığı ateşten yüz kadar insan öldü.

Savaş ilân edilince, resmî sosyalistler hemen tarafsızlıktan yana oldular ve bu tutumlarını savaş sonuna kadar değiştirmediler. Reformcular, hükümeti desteklemek eğilimindeydi; hattâ Bissolati Bergamaschi, Orlando kabinesi bakanlığına, Bonomi de 1921’de başbakanlığa getirildi. Sendikacılar Mussolini’nin de katılacağı müttefikler taraftarı bir siyasetle, ordu aleyhtarı bir eğilim arasında ikiye bölündüler.
Sosyalistler arasındaki mücadele, özellikle Rus devriminin ertesinde, burjuva aydınları toplayan bir sağ kanat, «maksi-malist» adı verilen kalabalık bir merkez ve bir komünist sol kanat arasında sürüp gitti. Bu sol kanat, 1921’de, Livorno kongresinde ayrılarak III. Enternasyonal’in İtalyan kesimi olan İtalyan Komünist partisi’ni kurdu, Antonio Gramsci de daha sonra Torino’da bu partinin manevî liderliğini ele aldı. 1917’de Torino’da patlak veren bir genel grev, ayaklanmaya dönüştü ve kanlı bir şekilde bastırıldı. Serrati altı yıl hapse mahkûm edildi. Aşırı sol unsurlar parti içinde gittikçe ağır basmağa başladı. Sosyalistler, 16 kasım 1919 seçimlerinde, oyların yüzde 32’sini elde ettiler ve 508 sandalyeden 156’smı kazandılar. Böylelikle parlamentonun birinci partisi haline geldiler. Ama parti saflarında hâkim olan mak-simalist eğilim, iktidara her türlü katılmayı engelliyordu. Temmuz-ağustos 1922 genel grevinin başansızlığa uğramasından sonra faşizmin yerleşmesini önlemeğe imkân kalmadı; Matteoti’nin öldürülmesinden (10 haziran 1924) sonra kesinlikle saf dışı bırakılan İtalyan soyalizmi yirmi bir yıl süreyle, hemen hemen yalnız gizli faaliyetlerle yetindi.

Bununla birlikte, İtalyan soyalizminin direnme hareketindeki rolü, gene de pek ö-nemli oldu. Sosyalist parti, Nenni, Terra-cini (yenilenmiş İtalyan senatosunun ilk başkanı), Saragat, Scoccimarro v.b. ile 1945’te faşizmin düşmesinden sonra iktidara geçecek ve 1947’ye kadar, De Gas-peri’nin başkanlığındaki üç partili iki kabinede onunla işbirliği yapacak, altı partili yönetimin önemli dallarından birini meydana getirecek, komünistleri, sosyalistleri ve hıristiyan-demokratlan biraraya getiren tek bir sendikacı merkez de İtalyan işçilerini birleştirecekti. 1947 Başında Nenni (P.S.İ.) ile Saragat arasında başgösteren ayrılığın sebebi, birincinin seçimlerde komünistlerle birleşmesidir. Saragat’ın azınlıkta kalan ve genelikle «sosyal-demokrat» (veya P.S.D.l.) adını alan grubu, liberaller ve tarihî cumhuriyetçiler ile kurulan yeni bir dört partili yönetimde, 1953’e kadar, De Gasperi hükümetinin gedikli ortaklarından biri haline geldi. 1947’den beri birbirinden ayrılmış bulunan P.S.İ. (Nenni) ve P.S.D.i. (Saragat), 1958 genel seçimlerinden sonra, Pi-etro Nenni’nin P.S.İ. kongresinde (aralık

1959) partisinin her türlü komünist değişikliğe yanaşmayacağı konusunda karar al-dırmasıyle birikirlerine yaklaşmağa başladılar. P.S.D.İ.’nin Fanfani kabinesine katılmasına (1958 – 1959) karşılık, sosyalistler, Segni (1959-1960), Tanbroni (1960), Fanfani (1960-1963) hükümetlerinde görev almadılar. Hıristiyan – demokratların öncülüğünü yaptıkları «sola açılış», çoğu kez Fanfani’nin siyasetini destekleyen Sara-gat’ın partisinden de yardım gördü. Fakat 1963 seçimlerinden sonra, iki sosyalist parti arasındaki uşuymazlıklar, Moro’nun bir koalisyon kabinesi kurmasını önledi. Bu kabine Nenni’nin sosyalist partisinin 35. kongresinden sonra gerçekleşebildi. 15 A-ralık 1963’te Moro nihayet merkez-sol kabinesini oylamaya sunabildi: Pietro Nenni, başbakan yardımcısı Saragat da dışişleri bakanı oldular. P.S.i.’nin hükümete katılması sonucu, soldan ayrılan bir grup, P.S.İ.U.P.’yi, (Proleter Birlikçi İtalyan Sosyalist partisi) kurdu, ikinci (temmuz 1964) ve üçüncü (şubat 1965) Moro hükümetleri yine birer koalisyon kabinesiydi. Saragat, 26 aralık 1965’te cumhurbaşkanı seçildi. 30 ekim 1966 Sosyalist Kurucu meclisinde resmen alınan bir kararla sosyalistlerin yeniden birleşmesi gerçekleşti. Birleşik Sosyalist parti (P.S.U.) kuruldu; Pietro Nenni bütün sosyalistlerin başkanı seçildi. Bununla beraber, P.S.D.i. üyelerinden bir kısmı, bu Birleşik Sosyalist partiye girmeyi reddederek, Demokratik Sosyalist birliğini kurdular.

Temmuz 1969’da Sosyalist parti (P.S.U.) i-çinde ayrılık çıktı. Merkez komitesiyle u-yuşmazlığa düşen Nenni Birleşik Sosyalist partinin başkanlığından ayrıldı. Nenni ile birlikte çekilen Mario Tanassi yeni bir Birleşik Sosyalist parti (Partito Socialista Unitario) kurulacağını bildirdi. Yeni parti eski sosyal demokratlardan ve ılımlı sosyalistlerden meydana geldi, öbür sosyalist grup da birleşmeden önceki sosyalist partinin adını aldı (P.S.İ.). 27 Mart 1970’-te Rumor’un kurduğu koalisyona her iki sosyalist parti de (P.S.İ. ve P.S.U.) katıldı. Mayıs 1972 genel seçimlerinde Meclise üye sokamayan P.S.i.U.P. 16 temmuzda yapılan kongrede komünistlerle birleşme kararı aldı. (Bk. EK CİLT) İLMİ Sosyalist partisi (BELÇİKA—) [Parti So-cialiste Belge] (P.S.B.). Eski Belçika işçi partisinin (Parti Ouvrier Belge) [P.O.B.] 1945’ten sonraki adı.

1885 Nisanında, Brüksel’de, 59 çeşitli teşkilât, siyasî birlik, sendika, kooperatif v.b. yi temsil eden yüz kadar işçi, Belçika İşçi partisi’ni kurmuştu. Partinin tüzüğü ve programı Anvers kongresinde tespit edildi (ağustos). Parti, aralık ayında Halk adlı bir günlük gazete çıkarttı.

Bununla beraber, ancak 1894’te Quaregnon kongresinde partinin esas programı kabul edildi. («Quaregnon programı» diye tanınan bu program 1945’te Victoire kongresinde onaylandı.) Programda üretim araçlarının sosyalleştirilmesi, sosyal sınıfların kaldırılması, proletaryanın İktisadî, manevî ve siyasî bakımlardan hürriyete kavuşması isteniyordu. Birinci Dünya savaşma kadar parti, çalışma şartlarının düzelmesi, yoksul işçi sınıfının hayat seviyesini yükseltme, genel oyun kabul’ü ve emekçilere siyasî haklar sağlama yolunda çalıştı, ülkenin başlıca şehirlerinde kitle gösterilerini yönetti; kimi zaman ayaklanma halini a-lan önemli grevler teşkilâtlandı (1885’te Charleroi grevi, 1913’te 450 000 emekçinin işi bırakmasına yol açan nisan genel grevi). Partinin baskısıyle, muhafazakâr hü- . kûmet, 1892-1893 yıllarında, anayasada ilk ‘ olarak değişiklik yaptı. Genel oy kabul e-dildiyse de bazı şartlara bağlı tutulduğu için, önemini kaybetti. Buna rağmen 1894 ekiminde yirmi sekiz sosyalist milletvekili parlamentoya seçildi. Sonradan II. Enternasyonalin başkanı olan (1904) sosyalist lider Emile Vandervelde 1901’de, şartsız genel oyun kabulünü istediyse de bir sonuç alamadı. Bu arada kanlı karışıklıklar oldu. 1914’te Vandervelde, Havre’da sürgünde bulunan Belçika hükümetine girdi. Barışla beraber, genel oy kesin olarak elde edildi. İlk millî birlik hükümetlerine katılan sosyalistler, sekiz saatlik çalışma gününü, altmış beş yaşında emekli olma hakkını ve perakende alkol satışının yasaklanmasını oylattılar. Parti, 1930’lardaki kriz sırasında, ülkenin ekonomisini kurtarmak ve işsizliği ortadan kaldırmak için bir çalışma planı yaptı. 1935’te, acı bir deflasyo-nist tecrübeden sonra, frankın değerini sağlamlaştırmak için, Millî Birlik hükümetine katılmağa davet edildi. 1940 Mayısında na-ziler Belçika’yı işgal edince, parti, Leo-pold IH’ün yanında yer alan başkanı Henri de Man tarafından dağıtıldı. Ama birçok sosyalist, partiyi gizli olarak tekrar kurdu. 1945’te, Belçika İşçi partisinin yerini Belçika Sosyalist partisi aldı. Birçok defa hükümete katılan parti, sosyal güvenliği sağladı (Van Acker kanunu, 1945) ve 1950’de kral Leopold IH’ün dönmesine karşı koydu.

Sosyalist-liberal Achille Van Acker hükümeti sırasında (1955) millî eğitim bakanı ve Belçika Sosyalist partisinin 10 temmuz 1959’dan beri başkanı olan Léo Collard, katolik kitleleri harekete getirerek resmî okulları savunan bir kanunu oylatmayı başardı. Çeşitli karışıklıklardan sonra, din o-kullarını resmî okullarla eşit hale getiren bir «eğitim anlaşması», üç büyük millî parti tarafından imzalandı. 1960’ta, Eykens hükümeti (sosyal hıristiyan), 1960 aralık-1961 ocak grevlerine yol açan bir malî kanunu meclisten geçirmek istedi. Mart

1961 seçimlerinden sonra, Sosyalist parti, Sosyal Hıristiyan partinin demokrat koluy-le birlikte «işçi tipi» bir hükümete katıldı (Théo Lefèvre kabinesi). Bu hükümet, Fla-manlarla Wallonlar arasındaki dil meselesiyle ve federalist akımla uğraşmak zorunda kaldı. İçindeki wallon kanadın belli birtakım eğilimlerine rağmen, Belçika İşçi partisi belçika işçi sınıfının birliğine bağlı kalmaktadır.

Harmel (1965 – 1966) başkanlığındaki kabineye de katılan parti, 1965 seçimleri sırasında 20 milletvekilliği kaybetti. Bu geçici başarısızlığa, Huysmans’ın (1966) ayrılmasına ve André Renard’m başında bulunduğu wallon halk hareketinin ortaya çıkmasına rağmen, Belçika Sosyalist partisi parçalanmadı ve Van Acker, wallon halk hareketi üyeliği ile parti üyeliğinin bağdaşamayacağını tüzüğe geçirmeyi başardı. Böylece, wallon sosyalistlerin federalist duygularına rağmen partinin bütünlüğü korundu. (Bk. EK CİLT) [L]

Sosyalist partisi (FRANSIZ—), genellikle, Section Française de VInternationale Ouvrière’e (İşçi Enternasyonali’nin Fransız Kesimi) verilen ad.
1877’den sonra Fransa’da sosyalizmi öne süren çeşitli topluluklar ortaya çıktı, bunlar doktrin, uygulama ve kişiler bakımından farklı topluluklardı.

• Birlik öncesi. Jules Guesde’in 1879’da kurduğu Fransız İşçi partisi marx’çiydi ve sınıf kavgasından yanaydı. Marx ve Engels, partinin ilk programının yazılışına katkıda bulundular. Blanqui’nin etkisinde kalanlar, Edouard Vaillant’m çevresinde toplandılar ve 1898’de Devrimci Sosyalist partiyi kurdular. Daha önce 1882’de Brousse, Sosyalist İşçi federasyonunu kurmuştu. 1890’da bu kuruluştan ayrılan Allema-ne adlı işçiye bağlı grup, 1891’de Devrimci Sosyalist İşçi partisini meydana getirdi. 1901’de bir yandan J. Guesde’in ve Vaillant’m partileri Fransa Sosyalist partisini oluştururken, bir yandan da bağımsızlar, brousse’cular ve allemane’cılar Fransız Sosyalist partisini (Jaurès’nin partisi) kurdular. Amsterdam kongresinin (a-ğustos 1904) baskısıyle iki parti birleşti.

• Birlik (1905). Fransız sosyalist güçlerini birleştirme kongresi nisan 1905’te Paris’te toplandı. Sosyalist partinin amaçları ortaya kondu. Buna rağmen parti içinde karşıtlıklar 1914 Savaşına kadar sürdü. Çekişme genellikle Guesde ile Jaurès arasındaydı. Sonraları durum değişti: Vaillant, Guésde’den uzaklaştı ve Jaurès’ye yaklaştı. 1906 Limoges kongresinden sonra Guesde azınlıkta kaldı.

• Birlikten kopuş (1919-1920). 1905’ten sonra ilk olarak sosyalistler hükümete girdiler. Ne var ki, çekişmeler bitmek bilmiyordu. Sosyalist parti, aralık 1920’de, Tours kongresinde Komünist Enternasyonal (III. Enternasyonal) tarafından öne sürülen 21 şartı kabule karar verdi. Bu karar bölünmelere yol açtı. Çoğunluk, Komünist partisini kurdu, azınlık Sosyalist partide kaldı.

• İki savaş arasında. L’Humanité (insanlık) gazetesi komünizmi benimsedi. Léon Blum’ün yönettiği Le Populaire (Halkçı), Sosyalist partinin organı haline geldi. Sosyalist parti genel sekreterliği Paul Faure’a verildi. 1930’a doğru Sosyalist partinin 100

000 kadar üyesi vardı. Parti, 1928’de 100 milletvekili, 1932’de 132 milletvekili çıkardı. 1933’te yeni bir bölünme oldu, bazı ü-yeler partiden çıkarıldılar, bunlardan bazıları kapitalizmle sosyalizm arasında, bir ara rejim tasarlayarak «yeni-sosyalizm»i başlattılar. 1936 Seçimlerinde Halk cephesi başarı sağladı, sol partiler birarada 149 milletvekili çıkardılar. Léon Blum sol kesime dayanmakla beraber komünistleri dışta bırakarak bir hükümet kurdu. Vichy meclisinde (temmuz 1940), aralarında L. Blum ile 7 senatörün de bulunduğu 29 sosyalist, mareşal Pétain iktidarına karşı çıktılar.

• İkinci Dünya savaşında. L. Blum’ün hapse atılması üzerine sosyalistler, Jean-Jaurès taraftarlarının Londra’dan yürüttüğü muhalefet hareketine rağmen, De Ga-ulle’ün direnişine katıldılar, Le Populaire gazetesini gizlice bastılar ve dağıttılar, na-zilere karşı geniş cephe kurdular.

• 1945’ten beri. Vichy’de Pétain lehinde oy kullanan parlamenterlerin çoğu kurtuluştan sonra partiden atıldı. Ekim 1945 seçimlerinde ilk Kurucu mecliste Sosyalist parti 579 sandalyeden 139’unu elde etti, fakat 1946 haziranında 128, kasımında 101 milletvekili çıkardı. IV. Cumhuriyette, üç yasama meclisi sırasında parlamenter sayısı artmadı (1951’de 99, 1953’te 105, 1956’da 94). Sosyalist parti, komünistlerle birlik kurma tekliflerine yanaşmadı, bununla beraber her zaman sol cephenin birleştirilmesi yolunda çaba sarf etti. 16 Aralık 1946’da Léon Blum sosyalistlerle bir hükümet kurmayı başardı, bu hükümet bir ay iktidar-* da kaldı. Sosyalist V. Auriol, IV. Cumhuriyetin ilk başkanı seçildi (16 ocak 1947). Sosyalist Guy Mollet kabinesi 1 şubat 1956-

21 mayıs 1957 arasında görevde kaldı. De Gaulle hükümetinde partiyi Guy Mollet, Eugène Thomas, Max Lejeune temsil ettiler, V. Cumhuriyetin kurulmasına katkıda bulundular. Cezayir konusu partide bölünmeler yarattı. Sosyalist parti, meclise, 1958’de 44, 1962’de 66 milletvekili sağladı. 1967 Seçimlerine komünist partisinin dışında, sol kanat partilerden meydana gelen
Sosyalist federasyonun üyesi olarak katıldı. Federasyonun elde ettiği 116 sandalyeden 76’sı sosyalistlere aitti. Temmuz 1969’da, federasyonun dağılmasından ^sonra yeni bir Sosyalist parti kuruldu. Fakat yeni parti «Section Française de L’Internationale Ouvrière» adını benimsemedi. Parti başkanlığına Alain Savary getirildi. Temmuz 1971’deki kongrede başkanlığa Mitterrand seçildi. (Bk. EK CİLT) ILM]

Sosyalist partisi (TÜRKİYE—), türk siyasî partisi. İstanbul’da Esad Âdil Müstecaplı-oğlu, Macit Güçlü, İhsan Kabalıoğlu, Aziz Uçtan tarafından kuruldu (14 mayıs 1946). Dört ay sonra sıkıyönetim kararıyle kapatıldı, sorumluları komünizm propagandası yapmaktan yargılandılar. Mahkeme be-raatle sonuçlandı. Parti yeniden faaliyete geçti. 1946 ve 1951 ara seçimlerine katılan parti çok az bir oy toplayabildi. Düzensiz aralarla yayımlanan Gerçek gazetesi, partinin yayım organıydı. Sosyalist partisi 1953’te kapandı.

Etiketler: , , ,

Yorum yazın