Sosyal Sigortalar kurumu Nedir

Sosyal Sigortalar kurumu (S.S.K.), Türkiye’de işçilerin sosyal güvenliklerini sağlayan, yaşlılık, malullük, iş kazası, hastalık, meslek hastalıktan, doğum, ölüm sigortalarını yapan kuruluş. 9 Temmuz 1945 gün ve 4792 sayılı İşçi Sigortaları Kurumu ka-nunuyle kuruldu; 506 Sayılı kanunla yeniden düzenlendi ve bugünkü adını aldı. S.8.-K. teşkilâtı Genel müdürlük, Yönetim kurulu ve Genel kuruldan meydana gelir. Genel müdür, çalışma bakanının teklifi üzerine ortak kararla tayin edilir. Genel müdürün tabiî üye olduğu yönetim kurulu, 9 üyeden meydana gelir. Başkan ve 8 (İye Bakanlar kurulunca tayin edilir. Genel kurula katılan işçi ve işverenler kendi aralarından ikişer üye seçerler. Bir danışma ve denetleme organı olan Genel kurul, 6 hükümet temsilcisi, 15 işçi, 15 işveren temsilcisiyle, Çalışma ve Millî Eğitim bakanlığınca çağırılacak üniversite veya yüksekokul öğretim üyelerinden meydana gelir. Kurumun gelirlerini, esas olarak primler sağlar. S.S.K.’ye bağlı olanlar (506 Sayılı kanunun geçici 1. maddesi saklı olmak kay-dıyle) bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlardır. Çarşı ve mahalle bekçileri de sigortalı sayılırlar. 506 Sayılı Sosyal Sigortalar kanununun 141. maddesi, daha önce çıkarıl-mış olan 4772 sayılı İş Kazaları, Meslek Hastalıkları ve Analık Sigortası, 6900 sayılı Maluliyet, İhtiyarlık ve ölüm Sigortası, 5502 sayılı Hastalık ve Analık Sigortası kanunlarını kaldırırken, geçici 7. maddesiyle de bu kanunların yürürlüğü sırasında kazanılan hakların devam edeceğini kabul etti. 5 Ocak 1961 gün ve 228 Sayılı kanun, sigorta kanunlarıyle emekli sandıkları kanunlarına bağlı işlerde çalışmış olanlann, bu işlerde geçen sürelerini birleştirdiği için, hizmetleri S.S.K. içinde bir-leştirilenler, bu kanunun kapsamı içindeki yardımlardan yararlanmağa başladılar. 506 Sayılı kanunun geçici 1. maddesi, kanunun prensip olarak şehir ve kasabalarda belediye sınırları içinde 4 kişi, bunlar dışında kalan yerlerde 8 kişi çalıştıran işverenlerle bunların işçileri hakkında uygulanacağını öngörmüştür. Ancak aynı madde, Bakanlar kuruluna tek işçi çalıştıran yerleri de kanunun kapsamı içine alabilme yetkisini vermiştir. Bakanlar kurulu 1965’ten itibaren çeşitli kararnamelerle, özellikle şehir, kasaba ve belediy.e olan yerlerde, kanunun kapsamını tek işçi çalıştıran işyerlerine kadar genişletti. Sigortalılık, kanun kapsamına girenler için zorunludur. Çalışanlar işe almmakla kendiliğinden sigortalı olurlar. S.S.K.’nın uyguladığı sigortalar şunlardır: iş kazaları ve meslek hastalığı sigortası. İş kazaları (bk. İS kazası) ve meslek hastalıkları (bk. meslek hastalığı) sigortası priminin azamî haddi, işçinin ücretinin yüzde 6’sıdır. Ancak bu oran işin niteliğine göre derecelenir. İş kazası ve meslek hastalığı halinde S.S.K. tarafından sigortalıya sağlanan yardımlar sağlık yardımı ve ödenek verilmesidir. Sağlık yardımı, bizatihi sağlık yardımlarıyle protez a-raç ve gereçlerinin sağlanması, takılması ve yenilenmesini, bu iki çeşit yardım için sigortalının başka yere gönderilmesini kapsar. ödenek kavramı içine geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik ödeneği, ölüm meydana gelen durumlarda cenaze masrafı karşılığı, sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine gelir bağlanması gibi, para ile ödenen yardımlar girer. Kurum uygulamasında, geçici iş göremezlik ödeneği, sigortalının son üç ayda elde ettiği kazancın fiilen çalıştığı günlere bölünmesiyle elde edilen miktar olarak kabul e-dilir. Oysa sürekli iş göremezlik ödeneğinin hesaplanmasında sigortalıya yıllık kazancının yüzde 70’i yıllık gelir olarak bağlanır. Sürekli iş göremezlik ödeneği, sigortalının son üç ayda elde ettiği kazancın fiilen çalıştığı günlere bölünmesiyle elde edilen miktar olarak kabul edilir. Oysa sürekli iş göremezlik ödeneğinin hesaplanmasında sigortalıya yıllık kazancının yüzde 70’i yıllık gelir olarak bağlanır. Sürekli iş göremezlik ödeneği bu durum devam ettiği sürece sigortalıya ömrü boyunca ödenir. Sigortalının isteği üzerine bu ödeneğin sermayeye çevrilerek sigortalıya toptan ö-denmesi de mümkündür. Sigortalının ölümü halinde eş ve çocuklarına da gelir bağlanır. Hastalık sigortası, iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan hastalık risklerini karşılar. Bu sigorta ile hastahk durumlarında sigortalıya sağlık yardımı, ağız protezleri dışında protez araç ve gereçlerinin sağlanması ye takılması, geçici iş göremezlik ö-deneği verilmesi ve tedavi için yurt içinde başka yere gönderilmesi masrafları sağlanır. Hastalık yardımları S.S.K. tarafından tedavi altına alındığı tarihten başlayarak altı ayı geçmemek üzere sigortalının iyileşmesine kadar yapılır. Ancak tedaviye devam edilmekle malullük halinin önlenebileceği veya önemli oranda azaltılabileceği kuruma ait sağlık tesisleri sağlık kurulu raporlarıyle anlaşılırsa, tedaviye 18 ay devam edilebilir. Aynı sürelerle kayıtlı olmak üzere sigortalının es ve çocukları da aynı yardımlardan yararlanır; ancak bu yararlanma, kurumun sağlık tesislerini tamamladığı yerlerde Bakanlar kurulu kararıyle olur. Hastalığın meydana gelmesine kasıt veya suç sayılan bir hareketle sebep olanlar, kurumun yaptığı bütün masrafları ve verdiği ödenekleri tazmin etmekle yükümlüdürler.

Analık sigortası, sigortalı erkeğin sigortalı olmayan karısının veya sigortalı kadının analığına bağlı riskleri karşılar. Bu sigortanın sağladığı yardımlar, gebelik sırasındaki muayene ve sağlık yardımları, doğum i-çin sağlık yardımı, emzirme yardım parası, doğum öncesi ve sonrası çalışılmayan dönem için verilen ödenek, analık durumu yüzünden gerekirse başka bir yere gönderilme yardımlarım kapsar. Muayene dışında kalan gebelik, doğum ve emzirme yardımları tarifeye göre maktu olarak yapılır. Bu yardımlara hak kazanabilmek için sigortalı kadının doğumdan geriye doğru bir yıl içinde en az 90 gün analık sigortası primi ödemiş olması; sigortalı erkeğin de doğumdan geriye doğru bir yıl içinde en az 120 gün analık sigortası primi ödemiş ve doğum yapan kadınla doğumdan önce evlenmiş olması gerekir. Sigortalılık niteliğinin kaybedilmesi halinde bile, bu tarihten itibaren 300 gün içinde çocuk doğarsa, doğumdan geriye doğru 15 ay içinde 120 gün analık sigortası primi ödenmişse kanundaki maktu yardımlardan yararlanılır. Malullük sigortası, iş kazası veya meslek hastalığı dışında kalan mallullük riskini karşılar ve bu sigorta malullük aylığı sağlar. Çalışma gücünün üçte ikisini kaybeden, malul sayılır. Ancak ilk çalışmaya başladığı sırada malul sayılmayı gerektirecek kadar hasta veya malul olanlar malullük sigortası yardımlarından yararlanamazlar. Malullük sigortasından yararlanabilmek için çalışma gücünün üçte ikisini kaybetmiş olması dışında en az beş yıldan beri sigortalı bulunmak, her yıl için ortalama olarak en az 120 gün veya toplam o-larak 1800 gün malulllük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödemiş olmak gerekir.
Malullük aylığı, prim ödenmiş son beş takvim yılı içinde prim hesabına esas tutulan kazanç tutarları en yüksek olan 3 takvim yılma göre ortalama yıllık kazancın yüzde 70’i oranında bulunacak miktarın on ikide biridir.

Yaşlılık sigortası, yaşlılık aylığı bağlanmasını veya toptan ödeme yapılmasını amaçlar. Kadın 50, erkek 55 yaşını doldurmuş ve en az beş bin gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödenmişse, yaşlılık aylığına hak kazanır. Fakat kadın 50, erkek 55 yaşını doldurmamış olmakla birlikte, en az 25 yıldan beri sigortalı ve bu süre içinde beş bin gün prim ödemişse, yazılı talepte bulunması halinde bu hakkı kazanır. Yaşlılık aylığı prim ödenmiş son beş takvim yılında en yüksek prim ödenen

3 takvim yılının ortalamasının yüzde 70’inin on ikide biridir. Bu oran 25 yıldan fazla prim ödemiş olanlarda her fazla ödeme yapılmış tam yıl için yüzde 1, sigortalı kadın ise 50, erkek ise 55 yaşından sonra çalıştığı her tam yaş için yüzde 1 artırılarak hesaplanır. Ancak yaşlılık aylığı prim ö-denmeye esas alınan aylığın yüzde 80’ini geçemez. Yaşlılık aylığı aldığı sırada çalışmağa başlayan (sigortalı olarak) kimselerden bu aylık kesilir. Yaşlılık aylığı bağlanması için gereken şartları yerine getiremedikleri için’kendilerine aylık bağlanamayan sigortalılara kadınsa 50, erkekse 55 yaşını doldurmuş olmaları şartıyle ödedikleri primler toplamı, yazılı isteği üzerine toptan ödeme şeklinde verilir.

ölüm sigortası, sigortalının ölümü halinde ölen sigortalının eşine, çocuklarına, ana ve babasına aylık bağlanmasını veya toptan ödeme yapılmasını, sigortalının cenaze masraflarının karşılanmasını amaçlar. Malullük ve yaşlılık aylığı aldığı veya kendisine aylık bağlandığı sırada sigortalı bir işyerinde çalıştığından dolayı aylığı kesilmiş olanların ölmesi halinde; en az beş yıldan beri sigortalı bulunan ve her yıl için ortalama olarak en az 120 gün veya toplam olarak 1 800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunan sigortalının hak sahiplerine aylık bağlanır. Sigortalının dul karısına onun hak kazandığı miktarın yüzde 50’si, aylık alan çocuğu bulunmayan dul karısına üçte ikisi; sigortalı kadının kocasına da, geliri bulunmaması ve sigortalı tarafından geçiminin sağlandığının belgelerle ispatı halinde 55 yaşını doldurduğu günden başlayarak aylık bağlanır. Sigortalının çocuklarına, 18 yaşını veya ortaöğrenimde bulunması halinde 20 yaşını, yükseköğrenimde bulunması halinde 25 yaşını doldurmamış veya yaşları ne olursa olsun çalışamayacak durumda malul olanlara yüzde 25, bu nitelikte olup da sigortalının ölümüyle ana ve babasız kalan veya ana ve babaları arasında evlilik bağı olmayan yahut anaları sonradan evlenenlerin her birine yüzde 50 oranında aylık bağlanır. Sigortalımı ölümü halinde eşine veya eş ve çocuklarına bağlanan aylığın sigortalıya ödenmesi gerekenden az olması halinde, sigortalının geçimlerini sağladığı belgelerle ispat edilen ana ve babasına da aylık bağlanır. Bunlardan her birinin aylığı sigortalıya düşen aylığın yüzde 25’ini geçemez. ölen sigortalının hak sahibi yakınları S.S.K. tarafından aylık bağlanmasının gerekli şartlarını doldurmadıkları halde, aylık bağlanmadaki sıra ve oranlara uyularak sigortalının ödemiş olduğu primler toptan ödeme adı altında geri verilir. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi sigortalının kazancının yüzde ll’idir. Bunun yüzde 5’i sigortalı hissesi, yüzde 6’sı da işveren hissesidir. Maden ve yeraltı işlerinde çalışanlar için bu oran sigortalı kazancının yüzde 14’üdür. Bunun yüzde 6’sı sigortalı, yüzde 8’i işveren hissesidir. (M)

Yorum yazın