Sonda nedir

Sonda nedir

SONDA i. (anglosaksonca sund > fr. son-de’dan). Suyun herhangi bir noktadaki derinliğini ölçmeğe ve dip tabakalarının yapısı hakkında yaklaşık bir fikir edinmeğe yarayan âlet.

— Akışkanlar mekan. Prandtl sondası. Bk. PRANDTL.

— Astronotik. Uzay sondası, Güneş sistemimizin başka bir gezegenine veya bu sistemin daha ötesine deneysel amaçlarla fırlatılan uzay aracı. (Bu tür bir sonda, birçok ölçüyü otomatik olarak yere gönderilen âletlerle donatılmıştır. Uzayda telsizle iletim rekoru, 1960 haziranında «Pioneer V» ile 20 milyon kilometre uzaklıktan Yer’e bilgi gönderen amerikalılara aittir.)

— Cerr. Bir boşluğu veya bir yolu muayene etmek, içindeki sıvıyı boşaltmak veya gerekirse bir ilâcı şırınga etmek amacıyle bir boşluğa veya yola sokulan âlet. (Bk. ANSİKL.) || Sonda salma, sonda ile araştırma: Bir yaraya sonda salma. Sidik torbasını sonda ile boşaltma.

— Elektroakust. Sonda mikrofonu, bir ses alanını hissedilir derecede bozmadan incelemeğe yarayan mikrofon.

— Elektron. Elektron sondası, analiz edilecek maddenin Üzerine çarptığında, düştüğü bölge elemanlarının niteliğini verecek X ışınları yayınımına yol açan çok ince elektron demeti. (Bk. M1KBOSONDA.) || Kupla/ sondası, bir klistronun rezonans boşluğuna enerji vermek veya oradan enerji çekmek için kullanılan madenî çubuk. || Potansiyel sondası, hacim potansiyelini ölçmek için bir gaz tüpüne konan ve gazın hacmine oranla boyutları küçük olan yardımcı elektrot.

— İnş. ve Bayınd. Sonda çubuğu, kazık çakılırken toprağa daha kolay girmesini sağlamak için, dibinden basınçlı hava veya su püskürtmeğe yarayan madenî boru.

— Mad. oc. ve Petr. Yüksekliği fazla olan şantiyelerde tavanı temizlemek ve sonda yapmak İçin elle kullanılan uzun madenî boru. || Orta ve çok derin tabakalara kadar inebilmek imkânı veren delme cihazı.

|| Sonda deliği, çok derinlere kadar inen küçük çaplı delik.

— Magnetik. Bizmuttu sonda, bizmutun öz-direncinin magnetik alana göre değişmesinden yararlanarak magnetik alanları ölçmeğe yarayan âlet.

— Meteorol. Atmosferin düşey olarak araştırılmasında kullanılan âlet. (Bk. AERO-LOJi ve RADYOSONDA.) || Sonda füzesi, meteorolojide, atmosferin yüksek kısımlarının araştırılması için kullanılan füze. (Bu füzeler, alçak ve orta yükseklikteki bölgelerde kullanılan sonda balonlarının görevini, çok yüksek bölgelerde görür.)

— Termik Pirometri sondası, çalışırken sıcaklığı ölçülmek istenen makine veya âletin içine kolayca yerleştirilebilecek şekilde yapılmış bir termoelektrik çift veya pirometri direnci taşıyan düzenek.

— Şekercilik. Şeker fabrikalarında, kaynayan şuruptan örnek almağa yarayan âlet.

— Tic. Küçük bir parça alarak kalitelerini kontrol etmek amacıyle tereyağ, peynir v.b. gibi bazı besin maddelerine batırılan âlet.

— ANSİKL. Cerr. Sonda’lan ikiye ayırmak gerekir: araştırıcı sondalar ve içi oyuk bo-şaltıcı sondalar. Araştırıcı sondatar’m başlıca tipi oluklu sonda’dır. Fistüllü yolları bulmağa, yabancı maddeleri, ölü dokuları aramağa ve yarmalarda neştere yol göstermeğe yarar. Şişler küçük çapta araştırıcı sondalardır: Politzer sondası, Eustachi borusunun sondalamasında kullanılır.

Boşaltıcı sondalar: midenin veya göden-bağırsağının yıkanmasında kullanılabilir: mide borusu sondası, göden bağırsağı sondası, dölyatağı boşluğunun sondalanmasm-da da kullanılabilir (çoğu zaman çift kanallıdır); fakat sondalardan, özellikle sidik torbasını boşaltmak için yararlanılır. Bu amaçla, çeşitli model sondalar kullanılır. Kauçuk (Nelaton sondası) ve tutkal sondaların yerini bugün aşınmaz ve daha kolay sterlize edilen plastik maddeden yapılı sondalar almıştır. Bazılarının kendilerine has bir eğriliği vardır ve prostat hi-pertrofisinde sidiği boşaltmağa yarar; bunlara destekli sondalar denir. Özellikle bir yolun genişletilmesine yarayan içi dolu sondalara «buji» denir (Benique sondaları).

Yorum yazın