Rotasyon nedir

ROTASYON i. (fr. rotation). Farklar psikol. Eksenlerin rotasyonu, belli bir denek yığınının, birkaç testte verdiği sonuçların grafikle ifadesinde, başvurma eksenlerinde beliren değişme. Bk. ANSiKL.

— Deneysel psikol. Rotasyon metodu, bir deneyde, değişkenlerin sunuluş sırasının denek üzerinde meydana getirdiği etkileri gidermek amacıyle kullanılan metot. Bk. ANSİKL.

— ANSİKL. Farklar psikol. Eksenlerin rotasyonu. Bir testler bütününün çeşitli faktörlerdeki yoğunluğu faktör analizi aracılığıyle grafik olarak belirtildiği ve 2 boyutlu bir mekânda (burada 2, müşterek faktörler sayısını gösterir), her faktöre ilişkin yoğunluğu koordinat olarak alan n vektörleri göz önünde tutulduğu zaman, başvurma eksenlerindeki her değişme, bir başka faktör çözümüne götürür. Bu yolu kullanarak bir çözümden ötekine geçildiği zaman eksen rotasyonu yapılmış olduğu söylenir. Genellikle şu rotasyonlar birbirinden ayırt edilir:

— ortogonal rotasyon. Bu faktör analizi metodunda, faktörler geometrik bakımdan ortogonal; yani bağımsızdır. Faktörlerin bağımsızlığı, genel bir faktörün bulunmayışını gösterir. Bu metot az kullanılır;

— eğik rotasyon (dikey olmayan eksenler). Faktörleri temsil eden vektörler, birbirlerine oranla eğiktir. Demek ki faktörler, kendi aralarında bağlaşmalar gösterir. Bu nitelik, grup faktörlerini fakiörleştirmeyi ve ikinci dereceden denen genel faktörlerle bunların başlamalarını açıklamayı mümkün kılar. Matematik bakımdan, sonsuz sayıda rotasyon mümkündür. Ama, psikolojik bakımdan, tasvir edilen faktörlerin, kişilikteki temel boyutları ortaya koyması zorunludur.

— Deneysel psikol. Rotasyon metodu’nun ilkesi, deneysel bir durum içinde, birtakım uyartıların sunuluş sırasına, benzer bir durumdaki ters bir sunuluş sırasını tekabül ettirmektir. Birinci serideki sunuluş sırasının doğurduğu etkinin, ikinci serideki sunuluş sırasıyle dengelendiği kabul edilir, böylece, meselâ psikofizikte, öznel eşitleştirme noktası belirlendiği zaman, ayarlanacak uyartılar serisi önce gitgide artan ve daha sonra gitgide azalan düzenler içinde sunulur. Böylece, artan seride, öznel eşitleştirme noktasının, azalan seriye oranla, daha yüksek olduğu görülür. Seri etkilerini karşılamak için de ortalama öznel eşitleştirme noktası ele alınır. (L)

Yorum yazın