Rızık Nedir – Rızk Nedir

RIZK veya RIZIK

Esk. Yiyecek veya içecek şey, azık: Kimi mevtasına kefen biçmiyor / Kimi helâl rızık yiyip içmiyor (Seyrani). Bana son rızkımı getiriniz diyordu. Bir kadeh sulu süt verildi (Cevdet Paşa). || Tann’nın herkese nasip ettiğine inanılan nimet: Kızım yaşlılara hürmet ve muavenet bir vazife-i diniye ve insaniyedir. Gel şu hatunun rızkına mani olma (R.N. Güntekin). Rabbimin rızk hâzinesi dururken ben kime avuç açayım? (H. R. Gürpınar). [Bk. ANSİKL.] || Teşm. yol. Yaşamak için gerekli yiyecek: Köse Topal milletin rızkım çalıyor tekmil (Orhan Kemal). Arap kesesine Anadolu altını ve arap kursağına Anadolu rızkını akıtacağız (F. R. Atay). || Rızk-ı maksum, Tann’nm herkese taksim ettiği rızk: Rızk-ı maksuma kanaattir meali hikmetin / Gâh hırs-ı nev şikâr ile şikâr elden gider (Ziya Paşa). || Rızk-ı mazmun, Tann’nm verdiği yiyecek. || Rızk-ı mukadder, Tann’nm takdir ettiği rızk.
— çe§. DEY. Rızkını çıkarmak, günlük yiyecek parasını kazanmak. |J Rızkını vermek. [Tanrı için] Herkesin nasibini vermek.

— Mal. Osmanlı devletinde sipahilere verilen maaş. (Bu aylık, onların yemeleri, içmeleri için gereken maddeleri sağlamağa yaradığından rızk diye anılırdı.)

— ANSİKL. Din. İslâm dinine göre, Tanrı tarafmdan müminlerin yemesi, içmesi için yaratılan bütün gerekli maddeler rızk’Ut. İslâm dininin doğuşundan önce Musevîle-rin yedikleri, içtikleri bazı maddeler, putperest Araplar tarafmdan da yeniliyor, içiliyordu. Bunlar arasmda hırsızlık, yağma, baskın, savaş sonucu elde edilen bütün maddeler vardı. Araplar, aşağı yukarı ze-hiri olmayan her hayvanın etini yiyor, sütünü içiyordu. Bu hayvanlar arasında domuz, kertenkele, kurbağa da bulunuyordu. İslâm dini, yenmesi, avlanması gereken hayvanlan sınırlandırdı. Hangilerinden rızk olarak yararlanılacağını belirledi. Bunun dışında kalan bütün hayvanların yenmesi, derilerinin giyilmesi, evlerde beslenmesi yasaklandı. İslâm dini rızkı ikiye ayırdı. Biri canlı hayvanların etinden, sütünden, derisinden sağlanan rızk, öteki ekin, meyve ve yeraltı varlıklarından edinilen rızk.

Canlı hayvanlardan edinilen rızklar et, süt, yağ ve bunlarla yapılan bütün yiyeceklerdir. Canlı hayvanlardan yırtıcıların, genellikle et yiyenle nin, tek tırnaklıların eti yenmez, sütü içilmez. Ancak, atm, eşeğin sütünü içmek, etini yemek İslâm dinince mekruh (iğrenilen, tiksinilen) sayıldı, kesinlikle yasaklanmadı (haram kılınmadı). Domuz, kan pıhtısı, Allah’tan başka bir varlığın adına kesilen hayvanların eti yenmez ve rızk sayılmaz. At, eşek, kedi, köpek gibi evcil hayvanların dışında kalan bütün evcil hayvanlar, tavuk, sığır, deve, koyun, keçi, ördek, hindi, kaz nzk sayılır ve yenir. Balıklar, leş yemeyen, yırtıcı olmayan bütün kuşlar, yenmesi için avlanması dince uygun görülen bütün av hayvanlan doğrudan doğruya rızktır. Derileri satılarak geçim için gelir sağlayan arslan, kaplan, fil, vaşak, kurt, ayı gibi yaban hayvanları dolaylı olarak rızk sayılır. İnsan sağlığına zarar vermeyen bütün yemişler, yenebilen otlar, bitkiler, insanlar tarafından ekilen biçilen ekinler rızktır. Ormanlar, çayırlar, sular birer nzk kaynağıdır. Bazı İslâm bilginlerine göre Allah, birtakım varlıkları doğrudan doğruya nzk olarak yaratmış, bazılarını da rızka vesile kılmıştır. Rızka vesile olan da rızk sayılır. İslâm dinine göre makbul (Tanrı katında iyi, geçerli) sayılan nzklar insanın kendi e-meğiyle, alnının teriyle kazandıklarıdır. «Kazananı tanrı sever», «çalışmak ibadettir» gibi kaynağını Kur’an ve hadislerde bulan hükümler bunu gösterir.

İslâm inancına göre Allah, bütün canlıları, yaşamak, varlığını sürdürebilmek için beslenmek zorunda kalanları rızkları ile birlikte yaratmıştır. Bu yüzden, her canlı türünün yaşamak için avlamak, parçalamak, koparmak, otlamak gereğini duyduğu şey rızkı sayılır. Otlayanlann ot, etoburların avladıkları hayvanlardan edindikleri et rızkıdır. Rızkı olmayan hiç bir varlık yaratılmamıştır. (M)

Rt i. Metrol. Eskiden Japonların kullandığı 3 927 m değerinde çizgisel ölçü

Yorum yazın