Raz Nedir

RAZ i. (fars. râz). Esk. Sır, gizli tutulan şey: Rükûd-ı sayede açtıkça raz-ı çeşmi-i kamer / Havuzlarında açar deste deste nilüfer (Ahmed Hâşim). Kalsın o dîdelerdeki raz-ı emel nihan / Gönlüm diler ki ruh-ı ley âl anlaşılmasın (Tevfik Fikret). || Raz-âmiz, esrarlı. || Raz-aşina, bir sırrı bilen. || Raz-ban, sırdaş. || Raz-dan, sırra ortak, dost: Ey şair-i raz-dan-ı mülhem / Ben razına olmasam da mahrem (M. Â. Ersoy). ||Raz-dar, sır tutan. || Raz-puş, sır gizleyen. || Raz-ı derun, içteki sır. || Raz-ı nihan, saklanmış sır. || tfşa-yı raz, sırrı açığa vurma. || Keşf-i raz, sırrı anlama. || Ketm-i raz, sırrı saklama.

— Tasav. Gönülde gizli tutulan düşünce.
— ANSiKL. Tasav. Tasavvuf inançlarına göre Tanrı, insan gönlünde nur (ışık) olarak ortaya çıkar. Kendini Tanrı’ya adayan, o-nun dışında bir varlık tanımayan kimse bu nur ile görür, başkaları için raz (gizli) olan ne vaısa onda açıklık ve seçiklik kazanır. Tanrı sırrına eren, onun nuıuyle dolan bir gönül için gizlilik görünüştedir. İçinde bulunulan evren, gönül gözüyle göremeyen, yalnız görünüşle yetinen için raz ülkesidir. Tanrı nuruyle bakan kimse için böyle bir durum yoktur. Bazı mutasavvıflar, razın, â-lemi kaplayan bir perde olduğunu ileıi sürerler. Onlara göre veliler (ermişler) bu perdeyi (ıazı) kaldıranlardır. Âlem, raz (gizlilik) ile doludur. «İrfan» denen gönül bilgisini kazananlar bu razları derece derece kavrar, sonra insan için büyük sır (raz) olan Tann’ya ulaşırlar. Bazı mutasavvıflar da Kur’an’ın raz perdeleriyle örtülü olduğunu, ondaki kelimelerin birer sembol niteliği taşıdığını, hakikatin gizli kaldığını söylerler. Bunlara göre razın kavranması, insanın bir bütünlük içinde kendisini Tan-n’ya vermesine, madde dünyasından, duyulur varlıklardan yüz çevirmesine bağlıdır. İslâm edebiyatında razla ilgili birçok eser yazıldı, yorumlar yapıldı. Bunlar arasında en önemlisi Mahmud Selüsterî’nin Gülşen-i Raz (Sırrın Gül Bahçesi) adlı eseridir.

Yorum yazın