Otoyol Nedir

Otoyol Nedir – Otoyol Hakkında Bilgiler

Otoyol NedirMotorlu araçların hızlı ve yoğun bir biçimde seyretmesi amacıyla gerçekleştirilen ve üstünde eşdüzey kavşak bulunmayan çift yönlü yol (otoban da denir).
Genellikle bir otoyolun şoselerinin her biri 3,5 m genişlikte 2-4 şeritten oluşur; otoyolun orta kesiminde 2 şoseyi birbirinden ayıran 5-12 m genişlikte bir orta refüj vardır; bu orta refüjdeyse oto-korkuluklar, aydınlatma direkleri ve sürücünün gözünün karşı yönden gelen araçların farlarıyla kamaşmasmı engellemek amacıyla dikilmiş çalı ya da fundalıklar bulunur. Bir şosenin iki yanında da birer ek şerit bulunur; bu ek şeritlerle yol arasında şosenin sınırlarını belirleyen beyaz renkte düz kenar çizgileri vardır. Dıştaki ek şerit genellikle daha geniştir ve güç durumda bulunan araçların trafiği engellemeden yol kenarında durabilmelerini sağlayan bir acil durma şeridi oluşturur. Bu şeridin dış kenarındaysa 0,70-1 m genişlikte çimlendirilmiş bir banket bulunur. Şoseler, genellikle değişik kalınlıktaki kum ve çakıl tabakaları üst üste konarak yapılır; hepsinin üstü de bir seyir yüzeyiyle kaplanır. Bu tip yollar esnek yollardır. Bazı şoselerse aralarındaki genleşme derzleriyle birbirinden ayrılan ve bir temel tabakası üstüne oturtulan beton döşemeyle yapılır; bu yollar da sert (rijit) yollardır. Günümüzde bir otoyolda köprü ve tünel gibi sanat yapıları, benzin ve servis istasyonları ile lokantalar gibi tesisler, park ve dinlenme alanları ve kurtarma istasyonları vardır. Bir otoyolda ayrıca araç bozulması ya da kaza gibi durumlarda en yakın kurtarma istasyonunun uyarılmasını sağlayan acil yardım telefonları, yolun buzla kaplandığını bildiren otomatik uyarı aygıtları, yolda kaza olduğunu bildiren uzaktan kumandalı aygıtlar, trafik akışının denetlenmesinde kullanılan, hız sınırının aşıldığını bildiren uyarıcı aygıtlar ve televizyon kameraları bulunur. Bir otoyolun profili, bir başka deyişle boy kesiti araçların, en güvenilir koşullar altında belli bir proje hızına ulaşmalarını sağlamak üzere hesaplanır; genellikle bu proje hızı, düz kırsal arazide 130 km/s, yerleşim merkezlerine giriş ve çıkışlardaysa 110 km/s olarak kabul edilir. Bu proje hızı temel olarak alınıp,kullanı lacak en küçük yarıçaplar ve bun; denk gelen dever değeri (sözgelimi 100 km/s’lik bir proje hızı için, en küçük daire yarıçapı 1 000 m, dever ise % 2,5 olur) ve yeterli görüş uzaklığını sağlayacak biçimde yüksek noktalardaki eğrilik yarıçapları hesaplanır Üst geçitlerde ya da tünellerde genellikle bir otoyolun üstünde bulunması gereken en küçük açıklık (gabari) 4,85 m’dir.

Otoyollara erişme köprülü kavşaklar aracılığıyla yapılır: bu kavşaklar otoyolun gerek, yerel yollarla (dağıtıcı kavşaklar), gerekse ekspres yollarla (düğüm kavşaklar) olan bağlantısını sağlar. Dağıtıcı kavşaklarda otoyolun bir şosesi otoyolu kesen yolun her iki yönüne birleşecekse ilmik, üçgen ya da trompet biçiminde kavşak kolları ortaya çıkar; otoyolun her iki şosesi otoyolu kesen yolun her iki yönüne birleşecekse kavşak baklava, yarım yonca ya da tam yonca biçiminde olur. Düğüm kavşaklar, ana şoselerin kesilmesine izin vermeden bir otoyol ile bir ya da birkaç ekspres yolun birbiriyle bağlantısını sağlar. Bu kavşaklar çok çeşitli biçimlerde olur.
Bir otoyolun niteliği, taşıdığı trafik kapasitesiyle belirlenir; kapasiteyse özel araç birimi (Ö.A.B.)/saalcinsinden belirtilir. Söz konusu kapasite, sürekli bir kapasitesi olmayan yolun olası en yüksek kapasitesinden biraz daha düşüktür; bu en yüksek kapasitede, araçların en ufak bir tıkanmada bile hız kesmeleri kapasiteyi de azaltır. Aslında, yol kapasitesini araç hızına göre gösteren eğri, saatte ve yolda 1 800-2 000 Ö.A.B’nde en yüksek noktasına ulaşır: bu da 50 km/s’lik bir hızın karşılığıdır. Araçların hızı ancak 30 km/s’se, yolun kapasitesi % 20 azalır ve araçların 80 km/s hızla seyretmesi durumunda ortaya çıkan kapasiteye eşit olur. Otoyolların aşırı yüklenmesini önlemek için, erişme yollarındaki araç sayısı denetim altında tutulabilir ve sürücülere trafik durumuna göre otoyolda yapmaları gereken hız, tabelalar yardımıyla bildirilebilir. Dünyada ilk otoyol 1914’te A.B.D’nin Long İsland adasında hizmete kondu. Araç trafiğinin sürekli olarak artması ve stratejik nedenler pek çok ülkenin Birinci Dünya savaşından sonra otoyol yapımına yönelmesine neden oldu.

Yorum yazın