Noel nedir

NOEL i. (fr. noël). Hıristiyanların, İsa’nın doğum gününde kutladıkları bayram: Bu kış noel ve yılbaşı baloları … (Y. K. Karaosmanoğlu). Bir noel şarkısı. || Bu bayramın kutlandığı zaman süresi: Noel’de Paris’e gitmek. || Noel ağacı, noel yortusu dolayısıyle süslenen ve ışıklandırılan çam ağacı. (İlk olarak 1605’te Almanya’da adı geçmiş ve oradan XIX. yy. ortasında Hélène de Mecklenburg tarafmdan Fransaya yayılmıştır.) || Noel baba, hıristiyanlarca noel gecesi çocuklara oyuncak, şekerleme v.b. hediyeler dağıttığına inanılan efsanevî kişi. (Karla örtülü kırmızı başlıklı paltosu ve kocaman beyaz sakalıyle temsil edilir. Getirdiği oyuncakları ocağın önüne dizilmiş kunduralar içine yerleştirir, eğer çocuklar yaramazlık etmişlerse bu hediyelerin yerine arkadaşı Kırbaççı Babanın taşıdığı değnekleri bırakır.) Bk. AYANiKOLA Aziz.

— Denize. Noel ağacı, gemilerde çeşitli anlamlar taşıyan ışıklı işaretlerin topluca sıralandığı işaret direği.

— Din. Hıristiyan inancına göre «evrenin nuru» olan İsa peygamberin doğum gününü aralık ayının 25’inde kutlamakla papalar paganların kış gün dönümü törenlerine bağlı bulunanlarını bundan vaz geçirmek istemiş olabilirler. Noel, 354’te Batı’da kutlanıyordu; İsa’nın doğumunu 6 ocakta kutlayan Doğu ise Aziz loannes Khrysosto-mos ve Nazianzos’lu Aziz Gregorios’un etkisiyle Noel’i kutlama tarihi olarak aralık ayının 25. gününü benimsedi.

— Petr. Noel ağacı, bir petrol kuyusunun ağzında kollara ayrılmış boru şebekesi. (L) NOEL i. (fr. noël). Noel yortusu üstüne yazılan fransız halk şarkısı.

— ANSiKL. Hk noel’Xtre XII. yy.da rastlanırsa da, bu tür asıl biçimini ancak XVI. yy.da buldu. Başlangıçta noeller, önce la-tince, sonra halk dilinde ve bazen de çeşitli lehçelerde yazılmış dini metinler üzerine besteleniyordu. XVII. – XIX. yy.lar arasında bu şarkılar çok yaygınlaştı ve dinî metinler, çeşitli dindışı şarkılara, dans’ melodilerine, arietta’lara, vodvillere uygulandı. özellikle Fransa’da geliştirilmekle birlikte noeller Avrupa’nın öbür ülkelerine de yayıldı; İngiltere’de Christmas Carol (s) ve Almanya’da Weihnachtslieder adını aldı. XVII. ve XVIII. yy’larda, Fransa’da bir enstrümantal noel şekli olan org noeli de gelişti, dinî törenlere ayrılan bu org noeli, sevilen halk şarkılarının ayarlamasına ve çeşitlemelerine yöneliyordu. Başlıca noel yazarları arasmda, N. Lebègue, N. Gi-gault, J.F.d’Andrieu, L.C.d’Aquin sayılabilir. Org noeli, XIX. yy.da yeniden fran-sız orgçularınca sık sık çalındı. (M)

Yorum yazın