Nanking şehri – Nanking Katliamı

Nanking Çinde Şehir

Kiang-su ilinin merkezi. Yang-dzı-Kıang kıyısında. Şanghay’ın 273 km batısında; 2 390 000 nüf (1990). Demiryoluyla Şanghay’a bağlı olan Nankin, Çin’in eski başkenti ve ülkenin geleneksel edebiyat merkezidir. Yang-dzı ırmağının sağ kıyısında, ırmağın ağzından 241 km uzakta ve Şanghay, Ti-entsin ve Vuhu demiryollarının kavşağında yer alan şehirde geleneksel el sanatları yanında ipekli, seten ve pamuklu kumaş dokumacılığı gelişti. Dayanıklı bir pamuklu kumaş olan «nankin» ilk olarak burada yapıldı. 1949’dan sonra, şehirde, flüoresan lamba, radyo, telefon, sinema projektörü, kamera, mikroskop ve buharlı türbin jeneratörleri imal eden ağır sanayi fabrikaları kuruldu. Büyük kimya fabrikaları ve birçok sanayi tesisi Tientsin demiryolunun bitiminde, Yang-dzı ırmağının sol kıyısında bir banliyö olan Pukov’da toplanır.
Nanking önemli bir fikir ve öğretim merkezidir: Nankin üniversitesi, sekiz yüksek öğrenim kurumu, birçok bilimsel araştırma enstitüsü, Dzı-cin Şan (Erguvan dağı) rasathanesi. Uzunluğu 41 834 m olan sur kalıntıları yalnız merkezî şehri değil, aynı zamanda, tarımla uğraşılan banliyöleri de kuşatır ve Nankin’in ırmak kıyısındaki Hsia-guan’a (Pukou’nun karşı kıyısında) kadar uzanır. Hsia-guan, yükleme ve ticaret faaliyetleri merkezidir. Surların hemen dışında, şehrin kuzeydoğusundaki dağlık bölgede, Dzı-cin-Şan yamaçlarında ilkming imparatorlarının mezarları, bir anıt ve modern Çin’in kurucusu Sun Yat-sen’in mezarı vardır.

• Tarih. Bugünkü Nankin şehrinin adı metinlerde ilk olarak 1368’de geçmekle birlikte, şehrin yerinde, Han sülâlesi (M. ö.

II. yy.) devrinden beri, Cienye, Cienyang, Şengcou ve Kiangning gibi değişik adlarla bilinen şehirler kuruldu. Nankin ilk olarak Sun krallığı (222-280) zamanında Çin’in başkenti oldu. Bu durum Doğu Çin sülâlesi (317-120) devrinde de devam etti. Barbarlar Kuzey Çin’de hüküm sürerken, Nankin 420-589 arasında güney sülâlelerinin (Sung, Ci, Liang ve Cin) merkezi olarak kaldı. Ming imparatorları Yingtien a-‘ dmı verdikleri şehri, 1368’de güney merkezleri haline getirdiler ve sonradan bugünkü adını (Nankin «güney başkent» anlamına gelir) kabul ettiler. Minglerin, başkenti 1421’de Pekin’e («kuzey başkent)» nakletmesinden sonra bile Nankin, Minglerin ikinci başkenti olmağa devam etti. Afyon savaşma son veren Nankin antlaş-masıyle (1842) beş büyük çin limam dış ticarete açıldı. Tayping ayaklanması sırasında geçici olarak Tienking («semavî başkent») adını alan şehir, 1853-1864 arasında âsilerin merkezi haline geldi. Nankin yabancı ticarete 3899’da açıldı. Çin devrimi sırasında, Nankin 1911’de devrimciler tarafmdan ele geçirildi ve Sun Yat-sen’in geçici başkanlığı sırasında kısa süre için, idare merkezi oldu. Mart 1927’de şehir, milliyetçi kuvvetlerin eline geçti ve 1928’de, Pe-kin’in yerine, Çankayşek hükümetinin merkezi oldu. Çin-Japon savaşı sırasında, Nankin, aralık 1937?de, millî merkezin Çung-çing’e nakledilmesinden kısa süre sonra, japon işgaline uğradı. 1945 Eylülünde Nan-kin’de imzalanan bir antlaşma ile, Japonya, Çin üstündeki haklarından vaz geçti. Başkent tekrar Çung-çing’den Nankin’e nakledildi. Nisan 1949’da komünistler şehrin idaresini ele alarak Pekin’i yeniden başkent yaptılar. (M)

Nankin antlaşması, 29 ağustos 1842’de, İngiltere ile Çin arasında,, Cornwallis gemisinde imzalanan ve Afyon savaşma son veren antlaşma. Çin imparatoru tarafından 29 ekimde onaylandı. (L)

Yorum yazın