Nakkaş nedir – Nakkaş sanatı

NAKKAŞ i. (ar. nakş’tan nakkaş). Esk. Binaların duvar, tavan gibi yerlerine süslemeler yapan resimci, süsleme ustası: üm-mühan Hatun’un emriyle mimarlar, nakkaşlar, ustalar, kalfalar, çiniciler, boyacılar, camcılar velhasıl Selçuk ülkesinde ne kadar sanatkâr varsa Mesihiye kalesine çağırıldı (N. Araz). Olmuşum derd i firakınla zaif şol hadde kim / Kim getirmezler hayale nakşimi nakkaşlar (Nesimî). || Oymacı, hakkâk. || Nakkaş-ı ezel (veya â-lem), Tanrı.

— Süs. santl. Nakış işleyen, nakış yapan Bk. ANSİKL.,

— Teşk. tar. Nakkaşlar ağası, nakkaşların başında bulunan görevli. (Osmanlı imparatorluğunda, yapıların, sarayın, kitapların süslenmesiyle uğraşan görevlilerin toplandığı nakkaşhanedeki nakkaşların başıydı)

— ANSİKL. Süs. santl. Türklerde, bezeme, minyatür, resim v.b. nakış sanatı türleriyle uğraşan nakkaş’lar, ayrı bir önem taşırdı. Nakkaşların ayrı ayrı çalışma alanları vardı: 1. kitap sayfaları üstünde çalışanlar; a) sayfalar üzerine boya veya altın varaklarla nakış işleyenler, serpme süsler yapanlar; b) başlıkları ve konu başlıklarını tezhipleyenler; c) konuya göre tasvirler (minyatürler) çizerek boyayanlar; 2. mimarlık alanındaki süslemecilikte çalışanlar; a) yapının özelliğine uygun biçimde kalem işiyle çeşitli bitki ve manzara resmi çizenler; b) çizilen bu şekillerin içini boya ile dolduranlar; c) kapı, pencere sö-velerine, alınlıklaıa çekiç ve kalemlfe oyma veya kabartma biçimler yapanlar; 3. her türden dokuma çalışmalarında, halıların, kadifelerin, yazma ve basmaların ü-zerindeki bitki resimlerini önceden tasarlayarak yapanlar; 4. pişmiş toprak kaplar üzerindeki ve çinilerdeki resimleri çizerek boyayanlar.

Bu konularda çalışan ve nakışı meslek e-dinen bütün sanatçılar nakkaş kelimesinin kapsamı içine girer ve bu deyimle adlandırılır. Ancak, bir dönemde sadece kitap resmi yapan, musavvirler için kullanıldı. Nakkaş Osman, Nakkaş Veli Can, Nakkaş Haşan, Nakkaş Reis Haydar, Ahmed Nakşî gibi büyük ustalar böyle musavvirlerdir. Kanunî Sultan Süleyman devrinde Sarayı Âmirede kitap ressamları (minyatür usta-lan) için özel bir yer aynldı. Buraya nak-kaşhane adı verildi.

Daha sonraki dönemlerde dinî ve din dışı mimarlık eserlerinin üzerine, yerine gere bazen iç mekândaki biı yüzeye, bazen de yapının dış yüzeyine ıesimleı çizecek boyayanlara nakkaş denildi. Bugün eski eserlerin nakışlarını onarmak için bu alanda çalışanlara da nakkaş deniı. Nakkaşlar da öteki zanaatkârlar gibi esnaf kutumla rina bağlıydılar. Evliya Çelebi, Esnafı Nakkâ-şânı Musavveran adlı bir esnaf loncasını anar. Nakkaşlar eğitime lonca kurumunda başlardı. (M)
NAKKAŞLIK i. {nakkaş’tan nakkaş-lık). Esk. Nakkaşın yaptığı iş. (M)

Yorum yazın