Nakış nedir – Nakış teknikleri

NAKIŞ veya NAKŞ i. (ar. nakş). Bir kumaş üzerine renkli iplikler sim ve sırma kullanılarak el veya makineyle yapılan işleme: Bu örtünün üzerinde herhalde yazılar, nakışlar vardı (Ş. S. Aydemir). [Bk. İŞLEME], || — Esk. Resim, suret: Her nakşda andan bir eser görür ve her gözde andan bir nazar görür (Sinan Paşa). Düşmezdi sehaib-i kederden / Bir gölge bu nakş-i nazenine (Tevfik Fikret). || Mec. Hile. || Nakş olmak, yer etmek, iyice yerleşmek: Bu geceler hatıralarıyle talihlerimize nakş olan harikulâde kıymetler alır (A. Ş. Hisar).

— Esk. Nakş-bend, süslemeli dokuma yapan kimse. Ressam. || Nakş-perdaz, nakış yapan sanatçı. || Nakş-perdazî, ressamlık. || Nakş-tıraz, Süslü olarak yapılmış işlemeler. || Nakş-ı ber-ab, sürekli olmayan şey. ||^ Nakş-ı bi-gubar, baskı altında olanların ağlayışı. || Nakş-ı cebin, alın yazısı. || Nakş-ı dil-iirib, gönül aldatan suret. j| Nakş-ı divar, duvara yapılmış fresk. Mec. Ruhsuz, kuvvetsiz kimse. || Nakş-ı kadem (veya pay), ayak izi. || Nakş-ı kül, tüm yaratılış. || Nakş-ı nik, mutlu an. || Nakş-ı parmur, bal peteği.

— Ciltc. Nakış basma, bir cilt üzerine basılan oyuk ve kabartmalı süs.

— El santl. Nakış işlemek, kumaş üzerine renkli iplik ve sırma ile işleme yapmak. || Dival nakış, özellikle kadife, canfes, atlas, tafta gibi kumaşlar üzerine mukavva kalıp kullanılarak işlenen nakış. (Dival nakış için hazırlanan motif ince kâğıda çizilir. Çirişlenmiş mukavvaya yapıştırılarak kesilir. Bu kalıp kumaşa yapıştırılır ve tersinden teyellenir. Kasnağa gerilerek kalıbın üzerini örten altın veya gümüş klap-tan mumlanmış, aynı renk iplikle altından hristo teyeli şeklini gösteren bir tutturma ile işlenir.)

— G. Santl. Esk. Binaların duvar, tavan gibi yerlerine suluboya ve yağlıboya rer’ n-ler ve çeşitli desenlerle yapılan süslem. || Nakşı âbî, su ve zamk karışımı boya le resim yapma usulü. Bu boya ile yapı ış resim. (Bugünkü guvaş resme benzerdi. Nakşı âbî boyaları saydam değildi. Doğu minyatürlerinde de bu boyalar k ülanıl-mıştır.) [Bk. SULUBOYA.] || Nakşı k kumaş ve çinide kullanılan bir çeşit

tif. || Nakşı zerkâr, altınla yapılan ; aileme. Altınla yazılan yazı.
— Mus. Beste ve semai şekillerinde (form) eserlerin dört yerine iki haneli olanlarına verilen ad: nakış beste, nakış semai. (Bu şekilde güftenin dört mısraından ilk ikisi birbiri peşine bestelendikten sonra terennüm gelir; üçüncü mısra miyan olur; bunları dördüncü mısra ve tekrar terennüm takip eder. Böylece eserde yalnız iki terennüm, demek ki iki hane var demektir. Eserin çok kısa olmaması için terennüm bölümü geniş ve müzeyyen [süslü, nakışlı] tutulur. Nakış adı da buradan gelir.) || Nakış ağır aksak semai, iki haneli ağır aksak semai (10/4 usulünde ağır semai). || Nakış ağır sengin semai, iki haneli sengin semai (6/2 usulünde ağır semai). || Nakış ağır semai, iki haneli ağır semai. || Nakış aksak semai, iki haneli aksak semai (10/8 usulünde ağır semai). || Nakış beste, iki haneli beste. (Türk sanat musikisinde nadir kullanılır. örnekleri azdır. Nakış besteler genellikle «lenk fahte» usulündedir.) || Nakış semai, iki haneli ağır veya yürük semai. || Nakış sengin semai, iki haneli sengin semai (6/4 usulünde ağır semai). || Nakış yürük semai, iki haneli yürük semai (6/4 usulünde yürük semai). || Nakış yürük yürük semai, iki haneli yürük yürük semai#(6/8 usulünde yürük semai).

— Tekst. Nakış makinesi, nakış yapmağa yarayan tezgâh. (Bu tür tezgâhlarda, örgü üzerinde bütün genişliği boyunca yapılması istenen dekoratif motiflerin her birine ait özel lığ veya mekikler bulunur; bu tığ veya mekikler, özel bir jakar sistemi ile hareketlendirilir. (M)

NAKIŞLAMAK geçi. f. (nakış’tan nakış-la-mak). Bir şeyi işlemelerle süslemek, bezemek.

— Tekst, ipek iplikleri arasına, bir kumaşı süslemeğe yarayan desenler meydana getirmek amacıyle altın veya gümüş karıştırarak dokumak.

— ANSiKL. Tekst. Bir kumaşı nakışlamak, yapımı sırasında nakış tefesine yerleştirilmiş küçük mekik masuraları yardımıyle dokumanın yapısına altın, gümüş veya ipek desenler (çi^kler, ramajlar veya kıvrık dallar) ilâve etmektir. Fransa’da nakışlı kumaş yapr ’na XV. yy.da başlandı. Nakışlama ön ¿eri elle yapılıyc u; XVII. yy.da nek. ¿k c ak yapılır ı ba andı. Bugüı bütı ı maşlar, h i t, slin, reps v yi; dan ko gibi en aygı Manlar bf na anıı ML)

Yorum yazın