Nakil Nedir – Nakil hakkında bilgiler

NAKİL veya NAKİL veya NAKL i. (ar. nakl). Bir yerden alıp başka bir yere götürme, aktarma, iletme, taşıma, geçirme. || Evini veya yerini değiştirme; göç. (| Tayin: Okul müdüründen naklini istedi. || — Esk. [Yazı, resim v.b. için] Aynını başka bir şeyin üzerine alıp çıkarma, kopya etme. || Hikâye etme, anlatma, söyleme: Milletle hakan arasındaki münasebetin ne kadar samimî olduğu bu nakillerden anlaşılabilir (Z. Gökalp). Neyse onu bırakalım da vakayı nakle başlayalım (B. Felek). || Yabancı dilde yazılmış bir eseri veya yazıyı kendi diline çevirme, tercüme etme: Tercüme burada bir vasıta olmaktan çıkmış; mütercim cümleleri nakil işinden vazgeçiyor (N. Ataç). || Ağızdan ağıza veya kitaplar aracılığıyle öğrenilen: Görünür gerçi muvafık akle / Ekseri lîk muhalif nakle (Sümbülzade Vehbi). Akim kesmedi ama, o aklın yanına bir de nakil koymuşlar (M.Ş. Esendal). || Nakl olunmak, anlatılmak: Kette hakkında türlü hikâyeler nakl olunmuştu (H. Z. Uşaklıgil). Bazı vakalar da belki evvelden başkaları tarafından nakl olunmuştur (B. Felek). Taşınmak. || Nakl-i bend, hikâyeci. Masal ve hikâye derleyen ve uyduran. || Nakl-i hane (veya nakl-i mekân), ev değişt rme: O şair, küre-i arzdan bir yıldıza ı akl-i mekân etmekle feza dahilinde bîr büd- mücerret kat etmiş olmaktan fazla ne yükselmiş o-lur, ne alçalmış (H. R. Gürpınar). || Nakl-i hümayun, padişahın tahtırevanla taşınması. || Nakil ve tayin, bir memuru bir yerden bir yere atama. || Nakii vasıtası, taşıma aracı, taşıt: Lâkin hergiitı de ister istemez bu son bineceğimiz nakil vasıtasını görmekte de bir fayda yok (B. Felek).

— Huk. Nakil vasıtaları. Bk. ULAŞTIRMA araçları. |[ Nakil dava. Bk. DAVA’nın nakli. || Nakli şahadet. Bk. ŞAHADET.
— Elektr. Enerji nakli, elektrik enerjisinin üretim merkezinden uzak mesafelere iletimi. Bk. ANSİKL.

— 1da. huk. Genel olarak, devlet memurlarının, kendi istekleriyle veya karşılıklı olarak yahut kurumlan tarafından görev yerlerinin değiştirilmesi. Eşanl. TAHVİL. YER DEĞİŞTİRME. Bk. ANSİKL.

— Mal. huk. Mutavassıt ödeyicinin kanun tarafmdan belirtilmiş vergi yükünü, bu yükün hepsini veya bir kısmını başkalarına nakletmek imkânı veren mekanizma (verginin ağırlığını malın değerine ekleyerek müşteriye nakleden tacir gibi).

— Teknol. Enerji nakli, bir taşıt hareket halindeyken, şebeke elektrik akımının motora aktarılması. Bk. ANSİKL.

— Tıp. Bk. ORGAN nakli. || Esk. Nakl-üd-dem, kan nakli. (Bk. EK CİLT)

— ANSİKL. Elektr. Uzun mesafelere enerji nakli daima elektrik enerjisi şeklinde yapılır. Elektrik enerjisi ihtiyacının artışı (yılda ortalama yüzde 10), çok güçlü termik ve hidroelektrik santrallarm kurulması, hava nakil şebekelerinin kurulmasını, elektrik enerjisinin gittikçe artan gerilimler altında ve gittikçe daha uzak mesafelere dağılımını gerektirmiştir. Genellikle üç fazlı alternatif akımlara baş vurulur; bununla birlikte çok yüksek gerilimli doğru akımın kullanılması geleceğin bir çözüm yolu olabilir. Herbiri birçok alıcı merkezi besleyen bir üretici merkezle diğeri arasında enerji alış verişi için yapılan ara bağlantılar gerilimlerin normlaştırılmasmı zorunlu kılar. Ara bağlantıları bulunan bir şebeke çok hassas teknik problemler doğurur: etken gücün ve frekansın ayarlanması; reaktif güç ve gerilimin ayarı; yükün normal değişimleri için üretici merkezler arasında senkronizmin korunması; bir ârızanın sebep olduğu karışık rejim de çalışma ve bu ârızanın giderilmesi yollarını araştırma. Gerçekten ârıza şebekenin bütün bağlantılarında yayılarak seri halde aksaklıklara sebep olur ve kısa zamanda yeniden akım verilmesi için bazı güçlüklerle karşılaşılır, önemli bir bağlantının anîden kesilmesi bir santralın, çok önemli tüketici bir şebekeyle bağını koparabilir. Böylece kısa devre akımları çok yüksek bir değere ulaşabilir; bundan dolayı çok büyük güçte şalterlerin yerleştirilmesi zorunlu olmaktadır. Bir nakil hattının özellikleri iletkenler arasmdaki mesafeyi tespit eden (yalıtma) gerilime ve iletkenin minimum dış çapına (havai hatlar için Corona etkisiyle, kablolar için maksimum gradyanla belirlenir) bağlıdır. Normal olarak kullanılan akımın şiddeti, Joule etkisinin sebep olduğu ısınma ve hatlardaki kayıpla sınırlıdır. Çok yüksek gerilimli enerji naklinde doğru akımın üstünlüğü alternatif akıma oranla yalıtkanların daha elverişli bir rol oynamasından ileri gelir. Ayrıca Kelvin etkisi ve indükleyici nitelikte burgaç etkisi önlenir. Mütatör kullanılarak alternatif a-kım doğru akıma, doğru akım da alternatif akıma dönüştürülür.

Havai hatlarda, bakırdan, alüminyumdan veya alüminyumun yüzde 1 ile 3 oranında demir, magnezyum ve silisyumla verdiği al-melek gibi alaşımlardan yapılmış iletkenler kullanılabilir. Ayrıca farklı madenî tellerden yapılmış «bileşik kablola»dan faydalanılabilir; yalnız tellerin temas ederek aşınmaya yol açabilecek elektrolitik bir çift meydana getirmelerini önlemek gerekir. Galvanizli çelikten bir göbek üzerine sarılmış bir veya birkaç alüminyum tabakasından meydana gelen alüminyum-çelik kablolar bu usulde kullanılan en yaygın iletkenlerdir.

— 1da. huk. Hukuk dilinde nakil, «memurun bir yerden başka bir yerdeki göreve tayini» anlamına gelir. Aynı anlam, tahvil terimiyle olduğu kadar, bugün yürürlükte bulunan 657 sayılı Devlet Memurları kanununda olduğu gibi, yer değiştirme olarak da ifade edilir. Memurların, karşılıklı olarak anlaşarak yer değiştirmelerine ise becayiş denilir. Nakil veya yer değiştirme kurumu, memurların meslekî çıkarları bakımından önemli olduğu gibi, görülmekte olan kamu hizmetlerinin devamlılığı açısından da önem taşır. Memur yönünden, Anayasanın tanıdığı memur teminatiyle de yakından ilgilidir;
çünkü, Türkiye’nin İktisadî ve sosyal yönden, çeşitli bölgeleri arasında, sağlık, eğitim v.d. şartlar göz önünde tutulursa, bazı eşitsizlikler vardır. Bir memurun, çok u-zun bir süre mahrumiyet bölgelerinde hizmet görmesi, gelişmiş bölgelerde görev yapanlarla mahrumiyet bölgelerinde çalışanlar arasında eşitlik ilkesine uymayacak farklılıklara sebep olur. Konuyu genel o-larak düzenleyen Devlet Memurları kanunu, memur menfaat ve teminatı ile, eşitlik ve kamu hizmetlerinin devamlılığı, ilkelerini bağdaştırmağa çalışmış, görülen hizmetlerin özelliklerini göz önünde tutmuştur.

Devlet Memurları kanunu, esas itibariyle üç çeşit nakil usulünü öngörür: 1. memurun kendi isteğiyle yerinin değiştirilmesi. Böyle bir istekte bulunabilmek için, devlet memurlarının, bulundukları görevde en az iki yıl hizmet görmüş olmaları ve gitmek istedikleri yerde boş bir kadronun bulunması gerekir. Kanun, iki yıl hizmet zorunluğunun, sağlık sebebi veya her ikisi de devlet memuru olan karıkocanın aynı yerde çalışmaları gereği halinde kalkacağını da kabul etmiştir. İki yıl hizmet şartını ortadan kaldırmamakla birlikte çocuk o-kutma sebebi de, yer değiştirme amacıyle yapılan başvurmalarda, sağlık ve karıko-calık durumlarından sonra, bir başka tercih unsurudur; 2. becayiş adı verilen ve karşılıklı istek üzerine uygulanan şekil. Bunun için, ayrı yerlerde bulunan aynı sınıf ve derecedeki devlet memurlarının, karşılıklı olarak yer değiştirmek suretiyle tayin isteminde bulunmaları ve bu isteğin, ilgili kurumun tayine yetkili âmiri tarafından uygun bulunması gerekir. Aynı usulle kabul edilen yer değiştirmenin bir şekli de, Devlet Memurları kanununa bağlı kurum-larm birinden ötekine memurların kendi istekleriyle geçmeleridir. Şartları, bulundukları görevin sınıf ve derecesinden yukarı olmamak ve kurumlarının muvafakatim almaktır. Böyle bir muvafakat şartının konmasıyle güdülen amaç, idare bütününün çeşitli kurumlan arasında, birtakım vaatlerle personel çekme siyasetinin işlemesini önlemektir; 3. hizmet icabı tahvil, en önemli ve çok uygulanan bir nakil şeklidir. Buna göre, kamu hizmetlerinin görülmesini ve devamlılığını sağlamak için, memurun, bünyesinde görev yaptığı kuruluş tarafından gerekli görülen yerde hizmete devam ettirilmesi mümkündür. Devlet Memurları kanunu, kurumların, kendi memurlarını, derece ve kadroları içinde (memuriyet unvanlarını değiştirmeden ve kademe aylıklarında bir artış yapmadan) başka bir yerde göıevlendirebileceğini kabul etmiştir. Bugünkü düzenleme, eski, hizmet icabı tahvilden çok, yine eski terimle resen tahvil kurumuna yer verildiğini gösterir. Resen tahvilin tabiî bir şekli de, memurun derece yükselmesi sebebiyle, açık kadro bulunan yere tayinidir. Nakil yoluyle tayin edilen memur, aynı belediye veya köy sınırları içinde bir yere naklediliyorsa, nakil emrinin kendisine duyurulma gününü takip eden işgünü içinde göreve başlar. Başka belediye veya köy sınırı içindeki göreve tayin edilmişse, 15 gün içinde göreve başlamak zorundadır. (Bk. HARCIRAH.) Bu zorumluğa uymayan memurların görevlerine son verilir. Ancak, kanun, zorlayıcı sebepler yüzünden memurun görevine zamanında başlayamaması durumunu öngörmüş, bu gibi hallerde ileri sürülen zorlayıcıı sebeplerin belgeyle ispatının mümkün olabileceğini ve bu takdirde göreve son verme yoluna gidilmeyeceğini belirtmiştir.

— Teknol. Elektrikli lokomotif ve troleybüslerde, şebeke hattı üzerinden nakil yapan donatım, bir pantograf ile tekerlekli veya sürtünme yaslıklı bir arşeden meydana gelir. Akımın kaynağına dönüşü, aracın çelik tekerlekleriyle ve raylarla gerçekleşir. Havalı lastikli troleybüslerde nakil düzeni, biri akım dönüşü için kullanılan iki troleybüs hattı ve mafsal üzerine yerleştirilmiş iki arşeden meydana gelir. (ML)

NÂKİL sıf. (ar. nakl’den nâkil). Esk. Taşıyan, aktaran, geçiren, bir yerden diğer bir yere götüren. [I İşittiği haberleri ve olayları başkasına anlatan.

— Fiz. Esk. İletken. (M)

Yorum yazın