Müstesna eyaletler

Müstesna eyaletler. Dokuz müstesna eyalet vardı: 1. Sayda (Suriye ve Beyrut); 2. Halep; 3. Bingazi; 4. Bağdat; 5. Basra; 6. Musul; 7. Trablusgarp; 8. Hicaz; 9. Yemen.

Hicaz ve Basra toprakları arazii öşriyeden, ötekiler arazii haraciyedendi. Bu eyaletler ele geçirildiği zaman tımar ve zeamet usulü uygulanmadı; malî işlerine de merkez tarafından karışılmadı. Halkın eskiden ödediği vergiler aynen alındı. Toprakla ilgili hükümler eskisi gibi bırakıldı. Müstesna eyalet halkının aşiretlerden ve çöl araplanndan meydana gelişi, yerlerin siyasî yönden önemli oluşu gibi sebepler buralara muhtar bir yönetim uygulanmasının başlıca sebeplerindendi. Eyaletlerin müfre-zül kalem adında ayrı birer hâzinesi vardı (Şam hâzinesi, Yemen hâzinesi, Bağdat hâzinesi v.b.).

Devlet adına alman vergilerse şöy leydi: Sayda eyaleti vergi yükümlüleri köy ve tarla göz önünde tutularak çift veya feddan üstüne kaydedilir, her feddandan nakden ve aynen iki türlü vergi alınırdı. Nakden alınanlar hâzineye gönderilir, aynen almanlar (buğday, arpa v.b.) ise mirî ambarlara teslim edilirdi.

Yorum yazın