Mülteci nedir – Mülteci ne demek

Mülteci nedir – Mülteci ne demek
Mülteci sıf. ve i. (ar. lece’ > ilticâ’dan mülteci). Siyasî, dinî ve ırkî sebeplerden ötürü yurdunu terketmiş olan ve yerleştiği memlekette, yurttaşlığına geçmediği yerli halkın yararlandığı statüden yararlanamayan kimse. (Bk. ANSİKL.) || Esk. Sığman, korunup gözetilmek isteyen: Şule-i bî-ziyâ-yı hüzn-i kamer / Mülteci sanki sâde ellerine (Ahmed Hâşim).

— ANSİKL. Devi. huk. Mülteci’ler kısa süreli veya uzun süreli olmak üzere iki kategoriye ayrılır. İkinciler, vatanlarına döne-bilme hakkından çok uzun zaman, hattâ ö-mür boyu yoksun Çalabilecek olanlardır. Mülteci, hürriyetini ve bazı durumlarda canını tehlikeye atmadan yurduna dönemeyeceği gibi, sığındığı ülkede vatandaşı bulunduğu devletin diplomatik himayesini istemek hakkından da yoksundur. Milletler Cemiyeti’nin Rus devrimi yüzünden Rusya’dan kaçan mültecilerin durumuyle ilgilenmek üzere kurduğu komitenin başına getirilen Fridtjöf Nansen’in çalışmalarıyle mültecilere «Nansen pasaportu» denilen bir kimlik belgesi verilebildi. 1936’-da yine MillçflÇr Cemiyeti nezdinde bir «Hükûmetleraraşı Mülteciler komitesi» kuruldu. 1946’da îse bu? komite kaldırılarak yerine Birleşmiş Milletler teşkilâtına bağlı «Milletlerarası MÎUteciler teşkilâtı» kuruldu. 28 Iftfflffliur ’ Cenevre’de mültecilerin ştâtusü ;JjafcKmda çok taraflı bir sözleşme imz^klidıV Türkiye’nin de ta- *’ raf olduğu bu &dfcl6ştnfeyle yabancılara^ Ve vatandaşlara tanınan bazı haklar mültecilere de tanındı.
+ Mülteciyan çoğl. i. Esk. Mülteciler, sığınanlar. (M)

Mülteciler meselesi, Türkiye, Avusturya ve Rusya arasmda çıkan Macar ve Leh mültecileriyle ilgili anlaşmazlık. 1848 Fransa ve Viyana ihtilâllerinin etkisiyle Macarlar, bağlı bulundukları Avusturya imparatoru Ferdinand’dan, kendi ülkelerinde yalnız macar yöneticilerin katılabileceği bir kabine kurulmasını istediler. Bu isteğe imparator Hırvat banı Yellaşiş’i Macaristan’a başkumandan tayin etmek suretiyle cevap verdi. Macarlar buna karşı Louis Kossuth’un çevresinde toplandılar. Bu sırada imparator Ferdinand’m yerine geçen François Joseph, Macaristan’ı Avusturya’ya kattığın ilân etti (1840). Macar Diyet meclisi de Macar cumhuriyetinin bağımsızlığını ilân ederek Louis Kossuth’u cumhurbaşkanı seçti. Kossuth, 50 000 kişilik bir orduyle A-vusturyalıları yendi. Bu yenilgi üzerine A-vusturyalılar, rus çaıı Nikola I ile anlaştılar; 200 000 rus askeri Macaristan’a girdi. Türk ordusu da ihtilâlin yayılmasını önlemek için güneyden Eflak ve Boğdan’a girdi. Rus ordularına yenilen macarlar, Eflak ve Boğdan’a sığınmağa başladılar. Bir süre sonra Macar ihtilâli öncülerinden Kossuth, Bem ve Dembinsky maiyetleriyle birlikte Türklere iltica etti. Devletin bunlan kabul etmesi üzerine Mülteciler meselesi ortaya çıktı. İçlerinde 400 de italyanın bulunduğu mültecilerden lehlileri Rusya, ma-carları Avusturya istedi. Bunun üzerine Mustafa Reşid Paşa, Osmanlı devletinin içişlerine karışıldığı gerekçesiyle durumu padişaha bildirdi: İstanbul’da bulunan İngiliz ve fransız elçilerinden Türkiye yaranna teminat aldı. Babıâli, bütün baskılara karşı koydu; daha önce Rusya’ya ve Avusturya’ya kaçan müslüman ve hıristiyan tebaasının geri verilmediğini ileri sürerek mültecileri vermedi. Zamanla mültecilerden bir kısmı batı ülkelerine gitti; bir kısmı da Türkiye’de kaldı. (M)

Mülteciler teşkilâtı (MİLLETLERARASI) [M.M.T.], 15 aralık 1946’da Birleşmiş Milletler Genel kurulu tarafmdan, U.N.R.R.A. ile Hükûmetlerarası Mülteciler komitesinin yerini almak üzere kurulmuş olan, geçici teşkilât. Sovyet blokunun muhalefetine rağmen kabul edilen statüsü, S.S.C.B.’ye bir taviz verilerek Almanların bu teşkilâttan yararlanmalarına imkân tanınmamıştır. Faaliyetine 1 temmuz 1947’de başlamış olan M.M.T. kamplardaki 712 000 kişinin geçimini sağladı ve öte yandan, hemen hepsi Doğu veya Orta Avrupa’dan gelme 900 000 kişiyle de ilgilendi. İcra komitesi sekreteri W.H. Tuck’un yönetiminde, M.M.T. mültecileri! kabul etmek isteyen ülkelere 1 040 000 kişiyi yerleştirdi: A.B.D. (330 000), Avustralya (182 000), Almanya (140 000), İsrail (132 000), Kanada (123 000). Faaliyetini 14 aralık 1950’de kurulan Birleşmiş Milletler Yüksek komiserliği devraldı ve M.M.T. 31 aralık 1952’de lâğvedildi:. (L)

Yorum yazın