Müller-Lyer yanılsaması

Müller-Lyer yanılsaması, alan etkilerine bağlanabilen optik – geometrik yanılsama.* Müller-Lyer şekillerinden doğan yanılsama, eşit büyüklükteki iki doğru parçasından, ıraksak çizgilerle sınırlanmış olanın, yakınsak çizgilerle sınırlanmış olandan daha büyük gözükmesine dayanır (şekil 1). Piaget Müller-Lyer yanılsamasını yamuklar yanılsamasına bağlar ve aynı yoldan açıklar (şekil 2). B doğru parçası, büyük tabanları ıraksak çizgilerin uçlariylc smrlanan iki yamuğun ortak tabanı, A doğru parçası da ıraksak çizgilerin uçlanyle sınırlanan iki yamuğun ortak tabanı olarak düşünülebilir. Yamuk yanılsaması, küçük tabanın büyük tabandan daha büyük gözükmesine dayandığına göre, küçük taban rolünü oynayan B doğru parçasının, büyük taban rolünü aynayan A doğru parçasından daha büyük gözüktüğü sonucuna varılır. Piaget Müller-Lyer yanılsamasını üç şekilde sunarak (şekil 3) doğrulamasını yaptı (1961):

1. tabanları çizilmiş çift yamuk; 2. klasik şekil; 3. çizgisel şekil. En küçük yanılsamanın çizgisel şekilde, daha büyük yanılsamanın klasik şekilde ve en büyük yanılsamanın çift yamukta olduğunu gördü. Mül-ler-Lyer yanılsaması birinci türden bir yanılsamadır; yani yaşla nicel olarak azalır, fakat nitel olarak değişmez. Bununla birlikte, eğitim sonucu yanılsama oran azaltılabilir. 1929’dla Herter, phoxinus denilen bir balığı eğiterek Müller-Lyer yanılsamasını incelemeyi başardı. Küçük dikdörtgeni geçip, altında daima yiyecek bulunan büyük dikdörtgeni seçmeğe alışacak şekilde eğitilen balığa Müller-Lyer şekilleri gösterilince, ıraksak çizgili doğru parçası altında yiyecek aramağa başlar. Bu deney, Mül-ler-Lyer yanılsamasının, hayvanlarda da bulunan çok genel bir olay olduğunu ortaya koyar. (L)

Yorum yazın