Merdane nedir

Merdane nedir – Merdane ne demek

MERDANE i. (ar. verdäne’den). Çeşitli işlerde kullanılan silindir biçiminde âlet, yuvak: Lastik merdane.

— Büro. Hesap ve yazı makinelerinde hem kâğıdı sürüklemeğe yarayan, hem de harf vuruşuna desteklik yapan sert kauçuktan yapılmış silindir. (sîlîndİr de denir.)
— Camc. Kalıplama yoluyle pencere camı yapımında, camı yaymağa ve inceltmeğe yarayan, dökme demirden silindir. || Merdaneden geçirme, ham veya dökme cam elde etmek için, ergimiş camı iki hadde silindirinin arasından geçirme.

— Ciltc. Kitap sırtını yuvarlaklaştırmak ve kapaklar ile sırt arasında boşluk bırakmak için kullanılan makine.

— Matbaac. Mürekkep merdanesi, formayı mürekkeplemeğe yarayan silindir. Bk.

ANSİKL. ‘T’

— Mutf. Jlamur açmağa yarayan iki kollu tahta silindir.

— Seram. Merdaneden geçirme, seramik hamurunu karıştırmak maksadıyle, bu hamuru, birbirine gittikçe yaklaşan bir hadde silindiri dizisinden geçirme işlemi.

— Zır. Kesekleri kırmağa, toprağı sıkıştırmağa yarayan tarım âleti. Bk. ansİkl.

— ANSİKL. Matbaac. XIX. yy.m başlangıcına kadar tipograf baskıda forma, üzerine yün sarılmış yumuşak deriden tamponlarla mürekkepleniyordu. 1790’da Nicholson, üzeri deriyle kaplanmış bir ağaç merdane kullandı; König, otomatik mürekkepleme cihazına da bu sistemi uyguladı. 1819’da eczacı-kimyager Gannal, jelatin ve melas karışımıyle hazırlanmış hamurdan bir merdane yaptı. Bugün bile merdaneler, bir parça değişmiş olmakla birlikte aynı formüle göre yapılır, yalnız esnekliği sağlamak için karışıma gliserin katılır. Mürekkebi emen bu merdaneler, formanın mükemmel bir şekilde mürekkeplenmesini sağlar. Ayrıca vülkanize yağlardan, sentetik reçinelerden ve kauçuktan yapılmış merdaneler de kullanılır.

Litografi baskısında, 1816’da Schmautz’un yaptığı gibi yün ve pürtüklü deriyle kaplı merdaneler kullanılır. Ofset makinelerde kullanılan mürekkep merdaneleri, deri veya kauçuktandır, ıslatıcı merdaneler ise yumuşak yün kaplıdır.

— Zır. Merdaneler, çekmeğe yarayan bir çatıya bağlı eksen etrafında dönen bir veya birçok silindirden meydana gelir. Bel-libaşlı iki çeşide ayrılır: düzleme merdaneleri ve kesek kıran merdaneler.

Düzleme merdaneleri ya ağaçtan, ya dökme demirden veya çelik levhadan yapılır. A-ğaçtan olanlar pek tavsiye edilmez, çünkü büyük bir çekiş gücüne ihtiyaç gösterir ve çabuk aşınır. Demir merdaneler ya tek bir silindirden veya birbirine değmekle beraber, birbirinden bağımsız olarak aynı yatay eksen üzerinde dönebilen birçok silindirden meydana gelir.

Kesek kıran merdaneler ise yan yana dizili çok sayıda bağımsız diskten yapılır. Disklerin üzerinde bir sürü diş veya kavila bulunur. (l)

MERDANELEME i. {merdanelemek’ ten merdaneleme). Tar. Sürülmüş bir tarladan, kesekleri kırmak ve toprağa bastırmak amacı ile merdane geçirme eylemi.
— ansİkl. Merdaneleme, toprak fazla nemli olmadıkça her mevsimde yapılabilir. Yeni sürülmüş bir tarlanın merdanelenmesine, «kesek kırma» denir. Aynı eylem ekilmiş bir tarlaya uygulanırsa, toprağın üst katı bastırılır ve buna, «baskı» denir, ilkbaharda buğday tarlasından merdane geçirilirse, kışın kabarmış olan toprak basılır ve kökleri sıkıştırır, (m)

MERDANELEMEK geçi. f. (merdane’den merdane-le-mek). Bir şeyin üstünden merdane geçirmek.

—* Zır. Toprağı merdanelemek, sürülmüş toprağı, bir merdane vasıtasıyle düzleştirmek. (m)

Yorum yazın