Maşrapa nedir

Maşrapa nedir – Maşrapa özellikleri
MAŞRAPA veya MAŞRABA i:, (ar. şurb, içme’den maşraba). Kulplu, ağzı açık küçük su kabı: Cüce arkalarından bir maşraba soğuk su döktü (H. E. Adıvar). Ne kadeh var, ne sürahi! Hepsi kalkmış… İki üç fincan, karababam binlik, bir teneke maşraba (Ahmed Rasim).

— ansİkl. Maşrapa*nın çok eski bir geçmişi vardır. Bugün bir su içme kabı olarak kullanılan maşrapa, eskiden tapınaklarda tanrılara adanan kutsal içkileri, kurban kanlarını (din törenleri yapılırken) çevreye serpmeğe yarardı. Kutsal pınarlardan, ırmaklardan, derelerden ve göllerden ilkel maşrapalarla su alınır, özel kaplara doldurulur, istenilen yere ulaştırılırdı. Zamanla gelenek değişii. Maşrapa, içki dağıtımımda, su doldurmada, birtakım din törenlerinde ve şerbet vermede kullanılan bir araç oldu. Bakır, altın, gümüş, ağaç, saç, maden ve toprak gibi değişik maddelerden yapılan maşrapalar birkaç türlüdür: 1. altı kıvrık tablalı, karın kısmı şişkin, yukarıya doğru çıktıkça daralan, ortadan sonra tekrar genişleyen, ağız kıyıları dudaklı, sapı yarım daireye yakın biçimde kıvrık maşrapalar. Bunlar değişik büyüklükte olur. Bir iki bardaktan birkaç litreye kadar su alanları vardır. Büyükler su veya süt maşrapası olarak kullanılır; 2. ağız kısmının kıyıları dışa doğru yumuşak bir biçimde kıvrılan, saplı ve silindir biçimli maşrapalar. Bunlar da değişik boyda olur; 3. karın ve boğaz kısmı birkaç göbekli olan, alt tablası, ağız kıyıları düz, sapı birkaç kıvrımlı olanlar (küçük boydadır); 4. ağız kısmında suyun akması için, kuş gagası biçiminde bk çıkıntısı olan maşrapalar.
Maşrapalar, yapıldıkları madenin türüne göre oymalı, işlemeli, bezekli olur. Sütçü, sahlepçi, sucu, şerbetçi, sebilci gibi değişik meslek sahiplerinin kendi adlarıyle anılan maşrapaları gardır. Bunların üzeri meslek sahibinin isteğine göre süslenir bazılarında sahibinin adı, beğendiği bir nakış, bir ayet veya beyit bulunurdu. Eski evlerde, konaklarda, tekkelerde, saraylarda değişik maddeden yapılmış, süslü altın, gümüş, sedef kakmalı, işlemeli maşrapalar vardı. Değerli madenden yapılmış maşrapalar olduğu gibi, gürgen, ardıç, sarıçam, şimşir, abanoz ağaçlarından yapılan üzerleri kızgın demir çubuklarla yakılarak süslenmiş maşrapalar da vardır. Tekkelerde kullanılan maşrabaların bazılarına tekkenin geleneğini, inancını belirten özel işaretlerin, motiflerin işlendiği görülür. Bazı maşrapaların üzeri eski yazı resimlerle, tarikat pirlerinin adlarının temsilî tasvirlerini gösteren oymalarla süslenirdi. Gene tekkelerde dervişlerin giydikleri külâhları andıran, bakıldığı zaman hangi tarikatın olduğu biçiminden anlaşılan özel maşrapalar vardı. Maşrapa bugün yaygındır. Gelinlerin çeyizi arasına gügüm, hamam tası, ibrik gibi eşyanın yanına maşrapa koyma geleneği de vardır, (m)

Yorum yazın