Marmara denizi hakkında bilgiler

Marmara denizi, Türkiye topraklarıyle çevrili küçük iç deniz; 11 352 km2 yüzölç. Marmara denizi, Asya ve Avrupa kıtalarının biribirine en çok yaklaştığı kesimde, doğu-batı doğrultusunda uzanır ve kabaca elips biçimindedir. İstanbul boğazıyle Karadeniz’e, Çanakkale boğazıyle de Ege denizine açılır. Marmara denizinin kuzey kıyıları az girintili çıkıntılıdır. Buna karşılık güneyde Gemlik körfezi, Bandırma körfezi ve Erdek körfezini meydana getiren girintiler vardır; doğuda İzmit körfezi de dar ve uzun olarak karaya sokulur. Marmara denizinin uzunluğu, İzmit ile Gelibolu’nun kuzeyindeki Çankaya burnu arasında 278 km kadardır. Genişliği de, batıda Balayır yakınlarında 9 km’dir; doğuya doğru bu genişlik artar. Şarköy ile karşı kıyı arasında 14 km’yi bulur; Tekirdağ ile karşı kıyı arasında 74 km, Silivri ile karşı kıyı arasında ise 7 km’ye erişir. Marmara’da derinliği 200 m’den az yerler çoktur; güneydeki Marmara adaları ve imralı adası buralardadır. Denizin en derin noktaları, İzmit körfezi yakınlarında, doğu-batı doğrultusunda uzanan eksen üzerinde sıralanır. Bu eksen üzerinde, derinliği 1000 m’yi aşan üç çukur bulunur. Bu çukurlardan en derin olanı ortadakidir. Aşağı yukarı Silivri doğrultusunda bulunan bu çukurun derinliği 1 335 m’dir. Batıda^ Tekirdağ doğrultusundaki çukurun derinliği 1 097 m; doğuda İstanbul adalarının hemen güneyindeki çukurun derinliği ise 1 225 m’dir. Marmara denizinin ortalama tuzluluk oranı binde 22’dir. Tuzluluğun az olmasında, Karadeniz’den gelen az tuzlu suların etkisi vardır. 15 m derinlikte tuzluluk artmağa başlar; 30 metrede binde 37,5 olan tuzluluk, 150 m derinlikte binde 38,5’i bulur. Marmara sularında, yüzeyde sıcaklık, temmuz ayında 23-25°C, ekim ayında ise 19°5C kadardır. Denizin orta kısımlarında, 100-200 m derinlikten sonra, sıcaklık 14°C olarak dibe kadar değişmez.

Marmara denizinde, med ve cezir (gelgit) olayları farkedilmeyecek kadar azdır. Buna karşılık, şiddetli rüzgârların deniz suyunu itmesiyle, kuzey ve güney kıyılarda zaman zaman bir metreye yaklaşan seviye değişmeleri olur. Lodos, kıble ve keşişleme gibi güney rüzgârları estiği zaman, denizin suları güneyden kuzeye doğru itilir. Bu hareket, İstanbul kıyılarında seviye yükselmesine ve suların İstanbul boğazından girerek Orkoz* adı verilen bir akıntı yapmasına sebep olur. Yıldız, poyraz ve karayel gibi kuzey rüzgârları eştiği zaman da, aksine olarak, Yalova, Mudanya, Bandırma kıyılarında seviye yükselir. Marmara denizinde, İstanbul boğazından çıkarak Çanakkale boğazına yönelen bir su hareketi vardır, iki boğaz arasında, kuzeydoğu – güneybatı doğrultusunda olan bu akıntı, hemen hemen denizin her tarafında farkedilir. İstanbul boğazından çıktıktan sonra, Marmara’da yelpaze gibi yayılan akıntı, Çanakkale bö-ğazma doğru tekrar toplanır ve hızı dalia artarak Boğaza girer ve Ege denizine çıkar.; Bu ana akıntıdan başka, İzmit körfezine giren ve körfezi dolaşan bir akıntıyle Tuzla yakınında kıyıyı takip eden ters bir akıntı daha vardır. Marmara’daki akıntıların hızı, normal şartlar altında, ortalama saatte 750 m ile 2,5 km

Etiketler: , , , ,

Yorum yazın