Kömürün temizlenmesi ve taşınması

Kömürün temizlenmesi ve taşınması
Kömür gereksinimlerini bir maden ocağından karşılayan müşteriler, istedikleri kömürün boyutları İle temizlenme yöntemini bildirirler, örneğin,bir elektrik üretim santralı kömürü çoğunlukla temizlenmeden, yalnızca parçalanmış biçimde satın almayı yeğ tutar. Oysa çelik yapım şirketleri, temizlenmiş ve boylarına göre ayrılmış kömürü satın alırlar. Kömürden yakıt olarak yararlanan fabrikalar parçaların boyutları ile pek ilgilenmezler. Ancak kömürün boşaltıldığı zaman fazla toz bırakmaması için daha önceden üzerine yağ püskürtülmüş olmasını isterler.

Madenden çıkartılan kaya ve pislikle karışık kömüre ham kömür denir. Elektrik üretim tesisleri kazanlarında yakmak için çoğunlukla bu kömür satın alınır. Bunun dışında, kömür daha ufak parçalara ayrılır ve maden ocağının yakınındaki hazırlama tesisine ya da yıkama yerine taşınır. Yıkama yerinde kömür dev tekneler içinde yıkanır. Teknedeki suya, kömür parçalarının yüzeye çıkması, pisliklerin ve taşların dibe inmesi için kimyasal maddeler katılır. Daha sonra tekneden alınan kömürler, belirli boyutlarda ayrılmak üzere titreşimli ayırma kalburlarından geçirilirler. Bu kalburların değişik büyüklüklerde kömürü alta geçirebilecek biçimde delikleri vardır. Ufak parçalar ufak deliklerden aşağı düşerken, çok büyük olanlar yukarıda kalırlar.,

Kömür artık pazarlamaya hazırdır. Ancak,kömür çok yer kapladığından taşıma işi kolay olmaz.
Yıllarca önce, maden ocaklarından çıkan kömürü alıcıya iletebilmek için atların ve katırların
çektiği arabalardan yararlanılırdı. Daha sonraları, ingiltere ve Birleşik Devletler’in her ikisinde de bir kanal ağı (yapay su yolları) oluşturuldu. Kara yolları gibi iş gören bu dizgede çalışan kayıklar yükledikleri kömürleri kolayca bir yerden bir yere taşıdılar. Kömür kanal yoluyla taşınan başlıca ürünlerden biri oldu.
Kömürün bir kısmı ise ırmaklarda mavnalar ile taşınırdı. Ancak ırmaklar kışın buzlarla kaplanıyor, yazın da sığlaşıyordu. Bu yüzden madencilik yalnızca ilkbahar ve sonbahar aylarında yapılabiliyordu.
Günümüzde ise tren yolu sayesinde kömür, çok daha çabuk ve daha kolay taşınabilmektedir. Türkiye’de çıkarılan kömürün çoğu trenler tarafından taşınmaktadır. Trenlerin en çok taşıdıkları mal ise kömürdür. Irmak mavnalarından bugün de kömür taşıma işleminde yararlanılmaktadır. Böyle ırmak kıyılarının hemen yanında olan maden ocakları bulunmaktadır. Bu koşullarda kömür, maden ocağından mavnalara taşınır. Ama kömür yolculuğa genellikle tren ya da kamyonla başlar ve mavna ile bitirir.
Yurt dışına kömür gönderen ülkeler, büyük gemilerden ve tankerlerden yararlanırlar. Çok büyük gemiler, Birleşik Devletler’den Avrupa, Japonya ve Güney Amerika limanlarına 100.000 tonluk kömür taşıyabilirler.
Kömür taşımacılığı – ister trenle, ister mavnayla ve isterse tankerle olsun – çok pahalıya mal olmaktadır. Bu nedenle Birleşik Devletlerdeki bazı maden ocaklarında ötekilere oranla daha ucuz olan boru -hattı ile taşımacılık yöntemi denenmektedir. Bu yöntemde kömür önce ufak parçalara ayrılmakta ve suyla karıştırılmaktadır. Böylece yoğun, çorba gibi bir karışım elde edilmekte ve bu karışım pompalanarak boru hattından alıcıya iletilmektedir. Alıcı da karışımı önce kurutmakta, sonra kazanında yakmaktadır. Bazen kömürü taşımaya hiç gerek kalmaz. Eğer bölgede geniş bir kömür yatağı ve hemen yakında da bir akarsu varsa elektrik üretim santralı bu bölgeye kurulur. Böylece kömürün taşınma sorunu ve yol açacağı masraf ortadan kaldırılmış olur. Bu tür bir tesise maden ağzı santralı denir.
Kömür fiyatları kuşkusuz kömür madenine olan uzaklığa göre değişir. Kömür madenden çıkarıldığında ucuza mal olmuş gibi görünebilir. Ancak kömür alıcıya gelinceye değin birkaç el değiştirir. Buna bir de taşıma ücreti eklenince fiyat doğal olarak yükselir. Madene yakın yerlerde kömürün ucuz olması bu yüzdendir.

Yorum yazın