ılgım Nedir

ılgım Nedir

Çok sıcak bir günde bazen önümüzdeki yolu su ile kaplı gibi görürüz. Ancak yolda ilerlersek de bu suya ulaşamayız. Çünkü gerçekte yolun üstünde su yoktur. Gördüğümüz şey ışığı suyun kırdığı gibi kıran, bir sıcak hava tabakasıdır. Olağanüstü sıcak veya soğuk bir hava tabakasının neden olduğu göz aldanması olayına ılgım (serap) adı verilir.

Çölde yolculuk eden ve susuz kalan kimselerin karşılarında büyük bir göl gördükleri ve bu göle yaklaşmaya çalıştıkça gölün uzaklaştığı çok duyulmuş öykülerdendir. Oysa gerçekte bu bir ılgımdır.

Cisimlerin çoğunu ışığı yansıttıkları için görürüz. Işık genellikle dümdüz bir çizgi izler. Örneğin, tam karşımızda bulunan bir ağaçtan gelen ışınlar düz bir çizgi üzerinden gözümüze geldiğinden, ağacın tam karşıda olduğunu biliriz. Ağacın yansıttığı ışınlar gözümüze ulaşmadan önce kırılacak olursa, gerçek ağaç yerine, ağacın başka bir yerdeki görüntüsünü görürüz. Ilgıma neden olan olay ışınların bu şekilde kırılmasıdır.
Çöldeki sıcak kum, üstünde bulunan havayı ısıtır. Sıcak hava soğuk havaya oranla daha az yoğun olduğundan, havanın yere yakın kısmı üsttekine oranla daha az yoğun bir tabaka oluşturur. Işınlar ise bir yoğunluk farkı ile karşılaştıkları zaman kırılır ve yön değiştirirler.

Gökyüzünden gelip hava tabakasından geçen ışınlar yoğunluğu az olan sıcak hava tabakasına girince yukarıya doğru kırılırlar. Kırılarak gözümüze gelen ışınlar bize yerden geliyormuş gibi görünürler. Yani bize bir su birikintisi gibi görünen ılgım, gerçekte gökyüzünün bir görüntüsüdür. Yerdeki cisimlerden yansıyan ışınlar da kırılabilir. Çöldeki tepecikler bazen, görüntüsü suya yansıyan adalar gibi görünürler.

Ilgım sadece çok sıcak havalarda meydana gelen bir olay değildir. Yere yakın olan çok soğuk ve yoğun bir hava tabakası da ılgıma neden olur. Ancak bu kez ılgım ufuk çizgisinin üzerinde olacağından yüksek ılgım adını alır. Yüksek ılgım genellikle deniz üzerinde oluşur. Ufukta baş aşağı duran bir gemi görülebilir. Bu, gerçekte ufuk çizgisinin altında bulunan ve normal olarak görünmesi olanaksız olan bir geminin görüntüsüdür. Çok uzaktaki bir gemiden yansıyan ışınlar, gözlemcinin göz doğrultusunun üstünden geçebilir ve gemi görünmez. Ancak, aynı ışınlar önce çok soğuk ve yoğun bir hava tabakasından geçerse aşağıya doğru kırılarak gözlemcinin gözüne ulaşabilirler; bu durumda gemi görünür. Ama ışık daha da yüksekten geliyormuş gibi görüneceğinden görüntü gökyüzüne doğru yükselmiş olur.

Yorum yazın