Haccın Şartları ve Kuralları

Haccın Şartları ve Kuralları Hakkında Bilgiler

Hac buluğâ ermiş, hür, kendinin ve hacda bulunduğu sürece bakmakla görevli olduğu kimselerin ihtiyaçlarını karşılayabilecek durumda olan her müslüman için farzdır. Haccı yapmak için, vücut sağlığı, yollarda geçen süre içinde güvenliğin sağlanması, zor ve baskının bulunmaması gereklidir. Hacı adayı kadın olursa kocasının veya bir mahreminin beraberinde bulunması gerekir. Hac görevinin yerine getirilmesi sırasında uyulması gereken bazı kurallar vardır: ihrama girmek, mübah olan şeylerin bazılarından nefsini, geçici olarak, yoksun bırakmak, are- fe günün zeval vaktinden Kurban bayramının şafak söküşü zamanına kadar süren saatlerde, belirli zamanlarda, belirli yerlerde olmak, daha sonra yine belli sürede tavaf görevini yerine getirmek.
Hac ibadetinin yürürlükteki kurallarına «hac menasiki» denir, ihram, vakfe, ziyaret tavafı gibi üç farzı bulunan haccın yirmi kadar da vacib’i vardır. Başlıcaları: ihrama Mikad denilen yerde girmek; ihram için konan kurallara uymak; Arafat’ta gün ortasından güneş batıncaya kadar durmak; Kurban bayramının ilk günü şafağın söküşünden sonra ve güneşin doğuşundan önce, bir an bile olsa, Miizdelife denilen yerde durmak, beklemek; dört devresi farz olan tavafı, yedi devre ile tamamlamak; Kâbe yakınında Safa tepeciğinden başlayarak Merve tepeciğinde bitirmek üzere (her ikisi arasında) yedi defa yürümek; cemreleri (şeytan taşlamayı) nahır (Kurban bayramının ilk günü) ve te- şik (aynı bayramın ikinci, üçüncü ve dördüncü günleri) günlerinde atmak: ziyaret tavafını Kurban bayramının ilk üç gününden birinde yerine getirmek; taşradan gelenler için bir veda tavafı yapmak; Kâbe tavafında daima Haceriesved yönünden başlayarak Kâbe’yi sola almak, bu ibadeti
yürüyerek yapmak; her tavaftan sonra iki rekât namaz kılmak; Mina’da taşları attıktan sonra kurban kesmek. Kurban bayramının ilk üç günü içinde (Mekke hareminde) saçlarını kesmek.
Hac şartlarından birinin yerine getirilmemesi halinde bir çeşit ceza olmak üzere kurban kesmek gerekir.
Haccm sünnetleri için fıkıh kitaplarında ayrıntılı bilgiler vardır: ihrama girerken, ab- dest veya boy abdesti almak; ihram için beyaz ve yeni peştemal ile omuz havlusu tutmak; iki rekât namaz kılmak; ihrama büründükten sonra (hemen her seher vaktinde, her namaz sırasında, her yokuş çıkıp inişte, her yolcu kafilesi ile karşılaşmada) «Lebbeyk Allahümme lebbeyk» diye başlayan duayı okumak. Telbiye denen bu duanın okunmasından sonra Hz. Muhammed’e salavat getirmek, «Allahım, ben senden rızanı ve cennetini dilerim, gazabından ve ateşten sana sığınırım» duası ile Tanrı’ya yalvarmak. Zilhiccenin 7. gününde, Öğle namazından sonra, Mekke’de tek bir hutbe o- kunur ve müminlere haccm mensekleri öğre- tirilir; 8. günü de güneşin doğuşundan sonra Mekke’den Mina’yı çıkılır, o gece burada kalınır. Arefe bünü güneş doğduktan sonra, Mina’dan Arafat’a gidilir. Daha sonra Müzdelife’de dua edilir. Bayram gecesini Müzdelife’de geçirerek bayram sabahı Mina’ya inilir. Bayramın ilk üç günü Mina’da kalınır. Mina’da şeytan taşlarken, önce cemrei ulâ, sonra cemrei vusta yaya olarak, daha sonra da cemrei akabe bir hayvan sırtına binilerek taşlanır. Bu son cemrede taşları aşağıdan yukarıya doğru atmak; veda tavafından ve iki rekat namazdan sonra zemzem suyundan (Kâbe’ye bakarak) ayakta içmek; Medine’ye giderek Hz. Muhammed’in kabrini ziyaret etmek gerekir. Mekke’ye varılınca önce Mescidi Ha- ram’dan ziyarete başlanır. Kabe’yi görünce tekbir ve tehlil getirilir. Gerekirse Haceri- esved öpülerek tavafa başlanır. Bu sırada sağ kol açık tutularak yedi defa Beytullah dolaşılır. Tavafların ilk üç devresinde omuzları silkerek yürümelidir. Tavaf bitince, yine duruma, göre Makamı İbrahim denilen yerde iki rekât namaz kılmalıdır. Mekke dışından gelenlerin yapması gereken bu tavafa kudüm tavafı denir.
Hacı adayı, Safa ile Merve arasında da yedi şavt (gidiş ve dönüş) yaparken tekbir, tehlil, salât ve selâm getirir. Bu gidiş ve dönüşlerde yeşille işaretli yerlerde koşarcasına yürür.
Genel olarak Arefeden bir gün önceye gelen 8 zilhiccede hacı adayları Mina’ya giderler. Ertesi sabah güneydoğu yönünde A- rafat vadisine çıkarlar. Burada öğle ve ikindi namazları birleştirilir, önce imam hutbe okur; hutbede hacı olacak müslümanlara neler yapacakları, nasıl davranacakları anlatılır. Arafat’ta her yan «vakfe» yeridir, fakat genellikle Cebeli Rahme’ye yakın yerlerde durulur. Burada ayakta kıbleye dönülerek dua edilir; yüksek sesle telbiye getirilir; güneş batınca da Müzdelife’ye dönülür.
Müzdelife’de, sabah namazı kılınır, kısa bir «vakfe»den sonra Mina’ya gidilir. Müzdelife’de toplanan fasulye büyüklüğündeki 70 küçük taş, Mina’da şeytan taşlamada kullanılır. Kurbanlar da Mina’da kesilir. Kâ- be’yi ziyaret tavafı adını alan bu tavaf, bayramın ilk üç gününden birinde olabilir. Ancak tekrar Mina’ya dönerek şeytan taşlama işini tamamlamak gereklidir. Kurban bayramının üçüncü günü öğleden sonra şeytan taşlama işi tamamlanınca, artık Mekke’ye dönülebilir. Mekke’de veda tavafı yapıldıktan sonra zemzem suyu içilir. Kâbe eşiği öpülür ve bir süre de Kâbe örtülerine tutunulur; böylece, hac sona erer.
Haccm dinî yönü yanında bir de sosyal ve İktisadî yönü vardır. Haccm sosyal bakımdan önemi ise yılda bir defa, yüzbinlerce müslümanın bir yerde, bir yapı etrafında, bir vâdide, aynı sade ve dikişsiz iki parçadan yapılma elbise içinde, renk, ırk, dil ve sınıf farkı gözetmeksizin biraraya gelerek tek Tanrı’ya yönelmeleri, aynı menasiki tekrar etmeleridir.
Modern ulaştırma vasıtalarının bulunmadığı çağlarda Sürre alayları, hac kafileleri, yollardaki duraklama ve konaklama mevkileri, yol boyunca yapılan ticaret, uğranılan kasabaların İktisadî hayatına gelen canlılık dikkate değer.

Yorum yazın