Gülle Nedir

Gülle Nedir

GÜLLE i. (fars. gülüle den). Sil. Eskiden taş veya demirden, yuvarlak biçimde, şimdi ise içi doldurulmuş ucu sivri çelik: silindir şeklinde yapılan top mermisi: Bir gülle patlamış da sakınmak için başını saklıyormuş gibi büzülmüş ve sinmişti (Ömer Seyfeddin). Bk. ANSİKL.
— dey. Gülle gibi, çok ağır: Ruhunda bir gülle gibi düşen ve orasını darmadağınık eden Kübra*nın hikâyesini … (Sabahattin Ali). Gülle gibi söz.
— Atçılık. Belirli bir yarışta bazı atlara diğerlerinden ağır çekmeleri için eklenen kurşundan fazlalıklar.
— Sirk. Bir topun namlusuna yerleştirilen ve barut patlaması ile birlikte harekete geçen bir yay vasıtasıyle havaya fırlatılan erkek veya kadın cambazlar. (Bu cambazlar fırlatıldıktan sonra ya bir fileye düşer ya da bir trapeze tutunarak havada sallanırlar.)
— Spor. Atletizm yarışmalarında sporcuların mümkün olduğu kadar ileri atmağa çalıştıkları madenî küre. (Bk. ansİkl.) || Gülle atma, atletizmin bir dalı. Bk. ansİkl.
— ansİkl. Sil. Küre biçiminde olan ve önceleri taştan ve 1450’den itibaren dökme demirden yapılan gülleler kaval toplarıyle a- tılırdı. Bazen 100 kilograma kadar ve daha fazla ağırlığı olan taş gülleler elle yontularak yapılır ve çapları libre emsinden belirtilirdi (30, 24, 16, 12, 8, 6, 4 librelik gülleler). Zincirle veya bir demir çubukla ikişer ikişer birbirine bağlanmış zincirli gülleler, özellikle gemilerin yelken direklerini kırmak üzere deniz sınıfında kullanılırdı. Gemilerde veya muhasara harbinde yangın çıkarmak için kullanılan yangın gülleleri veya kızgın gülleler top namlusuna yerleştirilmeden önce ateşte kızdırılırdı. Yivli topların ortaya çıkmasıyle güllelerin yerini topçu mermileri aldı.
-— Spor. Gülle, demir veya pirinçten yapılır, içi kurşunla dolu, en az 110 mm, en çok 130 mm çapında bir küredir. Ağırlığı en az 7,257 kg’dır. Kadınlararası müsabakalarda kullanılan küre 4 kg ağırlığında, en az 95 mm, en çok 110 mm çapındadır.
• Gülle atma, 1850 yılından itibaren İngiliz deniz harb okullarına spor dalı olarak girdi. 1860’ta kuralları tespit edilen gülle sporu, 1865’te yapılan Oxford-Cambridge üniversiteleri arasındaki müsabakada kesin şeklini aldı; demirden, pirinçten veya yumuşak olmayan bir madenden yapılan ve içleri kurşun ile doldurulan güllelerin ağırlıkları erkekler için 7,257 kg, kadınlar için 4 kg olarak tespit edildi. 1905 Yılma kadar gülle, kenarları 2,135 m olan bir karenin içinden atılmaktaydı. Amerikalılar bunu çapı 2,135 m olan bir daire haline getirdiler ve dairenin önüne 1,22 m çevresinde bir çarpma takozu koydular. Milletlerarası Atletizm federasyonu 1905’ten itibaren bu kuralları uyguladı. Türkiye’de gülle atma sporu 1903’te kurulan Beşiktaş Jimnastik kulübünde başladı. O devirde bütün sporlara öncülük yapan Ahmet Fetgeri, Gülleri Semâl, daha sonra Ekrem gibi gençler bu spçrun öncüsü oldu. Erkeklerarası gülle rekorunu en uzun elinde tutan atlet İbrahim Ateş’tir (15,20 m).
özellikle erkeklerde Amerikalılar ve Orta Avrupa milletleri, kadınlarda Almanlar ve Ruslar gülle atmada dereceleri ilerletmektedir. Dünya rekoru 21,78 m ile amerikalı atlet J.R. Matson’a kadınlararası dünya rekoru ise 19,61 m ile Doğu Almanya’lı atlet M. Gummel’e aitti).
1970 Yılı, sonunda güllede Türkiye rekoru erkeklerde Tahsin Albayrak (15,91 m), kadınlarda Ayçan önel’dir (12,28 m).

Yorum yazın