DULKADİROĞULLARI

XIV. yüzyılda Elbistan ve Maraş dolaylarında kurulmuş bir Türk beyliğidir. Beyliğin kurucusu olan Karaca Bey, bozok Türkmen- lerini ve bazı boyları çevresinde topladı. Beş bin kişilik kuvvetiyle Kilikya Ermeni krallığının topraklarına girdi (1335). Ertena Beyin elinden Elbistan’ı aldı
(1339). Karaca Beye, Memlûk sultanı, Melik Nasır Mehmet tarafından Türkmen beyliği ve Elbistan valiliği verildi. Böylece, başkenti Elbistan olmak üzere Dulkadiroğulları beyliği kurulmuş oldu. Karaca Bey, başarılarını sürdürdü. Daha sonra Memlûklerle arası açıldı. Memlûklere karşı ayaklanan Suriye e- mirleriyle birlik oldu. Üzerine gönderilen Memlûk ordusuna karşı koyamadı. Yakalanarak Kahire’ye götürüldü ve orada asıldı (1353). Memlûklere bağlı olmak koşuluyle Elbistan valiliğine getirilen Karaca Beyin oğlu Halil Bey, Ertena beyliğine’ ve Memlûk topraklarına akınlar yaptı. Maraş, Malatya, Harput ve Amik taraflarını alarak ülkesini genişletti. Üzerine göndeirlen Memlûk ordularını yenilgiye uğrattı. Halil Beyle bozuşan kardeşleri Osman ve İbrahim beyler, Memlûk sultanı Berkuk’a bağlandılar.
Halil Bey, Harput valisi olan kardeşi İbrahim Bey tarafından öldürüldü (1386). Yerine geçen kardeşi Süli Bey, Karamanoğulları ve Ramazanoğullarıy- la sonra da Memlûklerle çarpıştı. Kadı- Burhaneddin’e ve Çelebi Mehmet’e kız-larını vererek onlarla akrabalık kurdu. Süli Bey, Memlûk sultanı Berkuk’un emriyle öldürüldü. Bir süre ülkede karışıklık çıktı. Yıldırım Bayezit, bu beyliğin yönetimini Halil Beyin oğlu Nasi- rüddin Mehmet Beye verdi (1399). Timur, Dulkadiroğulları ülkesini de yakıp yıktı. Mehmet Bey, Timur gittikten sonra Çelebi Mehmet’le anlaştı. Karaman- oğullarım ve Ramazanoğullarmı yenilgiye uğrattı. Karamanoğlu Mehmet Beyi tutsak etti. Dulkadiroğulları, bundan sonra OsmanlIlarla Memlûkler arasında kaldılar ve ikili bir politika izlediler. Mehmet Bey, seksen iki yaşında iken 1442’de öldü. Yerine oğlu Malatya valisi Süleyman Bey geçti. Süleyman Bey, bir kızını Osmanlı şehzadesi Mehmet Beye (Fatih) öteki kızını Memlûk sultam Melik Zahir Çakmak’a verdi. Her iki güçlü devletle de dost geçindi. Ölümünden sonra yerine oğlu Melik Arslan geçti (1454). Fakat onu kardeşi Şah Budak öldürttü. Memlûk sultanı Şah Budak’ı Dulkadir beyi yaptı; fakat halk onu istemediği için yerine Rüstenı Beyi atadı. OsmanlIlar da Şehsuvaı* Beyi tuttular. Böylece iki devletin arası açıldı. OsmanlIların korudukları Şehsuvar Bey, 1466’da Dulkadir ülkesini bütünüyle e- liııe geçirdi. Memlûklerle ve Ramazan- oğullarıyle savaştı Halep taraflarına akın yaptı. Fakat, Antep savaşında Memlûk ordusuna yenildi. Yakalanarak Kahire’ye götürüldü. Memlûk sultanı Kayıtbay’m emriyle asıldı (1472). Bundan sonra, OsmanlIların tuttukları Alâ- üddevle, Dulkadir beyi oldu. Alâüddevle hem Memlûklerle ve hem de OsmanlIlarla dost geçinmeye çalıştı. Kızını II. Bayezit ile evlendirdi. Diyarbakır’ı Ak- koyunlulardan aldı. Şah İsmail ile yaptığı savaşlarda başarı kazanamadı. Alâüddevle, bundan sonra OsmanlIlara karşı çıktı. Çaldıran savaşından (Bak.) sonra, Hadım Sinan Paşanın komutasındaki Osmanlı ordusu, Turnadağı sa- vaşında Alâüddevle’nin kuvvetlerini bozguna uğrattı (1515). Alâüddevle öldürüldü. Kesik başı, koruyucusu Memlûk sultanına gönderildi. Şehşuvar Beyin oğlu Ali Bey. Dulkadir beyliğine getirildi. Mısır seferinde ve Canberdi Ga- zali’nin ayaklanmasında Ali Beyin ö- nemli hizmetleri görüldü. Beyliğini tam bağımsız duruma getirmek istediği bahanesiyle yakalanıp çocuklarıyle birlikte öldürüldü. Bundan sonra Dulkadir beyliği ülkesi, bir beylerberlik haline getirildi. Osmanlı devletinin bir eyaleti oldu (1521).
Elbistan, Maraş, Antakya, Antep, Bahçe ve Kadirli’de, Dulkadiroğullarından kalma pek çok cami, medrese, imaret, türbe ve zaviye vardır.

Yorum yazın