DANTON (Georges Jaqes)

Fransız ihtilâlinin liderlerindendir (1759 – 1794). Avukat olarak iş hayatına atıldı. İhtilâl çıkınca politikaya girdi. 1790’da Paris’te Kordelya (Cordeliers) kulübünü kurdu. Cumhuriyetçilerin çıkardıkları karışıklıklara önayak oldu (1791). Hakkında tutuklama kararı çıkınca bir süre İngiltere’ye sığındı. İngiltere’den dönünce Komün savcı yardımcılığına seçildi. Fransa, düşmanlarına yenilince Danton krala karşı bir gösteri hazırladı. Fakat bundan bir sonuç alınamadı (haziran 1792). Prusya’nın savaşa girmesi üzeri-
ne, Cumhuriyet taraftarları başta Danton, Robespiyer (Robespierre) ve Mara (Marat) olmak üzere bir gösteri daha yaptılar (ağustos 1792). Paris belediyesine saldırarak kraldan yana olan belediye kurulunu dağıttılar. Yerine Komün denilen yeni bir belediye kurulu kurdular. Bundan sonra kral görevden alındı. Danton, kurulan geçici hükümetin en yetkili üyesi oldu. Cumhuriyet Meclisine (La Convention Nationale) Paris’ten milletvekili seçildi. Kral ve karısı, meclis önünde mahkeme edilerek vatana hıyanet suçundan ölüm cezasına çarptırıldı. Kralın ve karısının halkın gözü önünde giyotinle başlan kesilmesi (ocak 1793) içte ve dışta büyük bir heyecana neden oldu. Avrupa kralları, ihtilâl hükümetine savaş açtılar. Fransa’da durum çok kötüye gidiyordu. Halk, kralın mahkeme edilmesine karşı değildi. Fakat öldürülmesini de istemiyordu. Bu yüzden birçok ilde ayaklanma çıktı. Danton ve arkadaşları, karışıklıklara son vermek İçin şiddet kullanmaya karar verdiler, bu amaçla komiteler kuruldu. Genel Güvenlik komiteleri, şüpheli kişileri arayacak ve yaklayacaktı. Genel Kurtuluş komitesi, dışa karşı bağımsızlığı, içte güvenliği sağlayacaktı. Ayrıca İhtilâl mahkemeleri kuruldu. Meclisteki Jirondenk. partisi, ihtilâlin kanlı bir şekil almasını istemiyordu, Montanyar partisi ise terörden yana İdi. Danton, Robespiyer ve Mara, bu partinin ileri gelenlerindendi. «Tirondenlerle Montanyarlar arasında şiddetli bir çatışma başladı. Montanyarlar, Jirondenleri ezdiler. Montanyarların diktatörlüğü kuruldu. Bu terör döneminde çok kan döküldü. Danton, bir süre sonra,, «İnsanların kanı dökülmesin İstiyorum» diyerek terörün kaldırılmasını ileri sürdü. Bu yüzden Robespiyer’le arasında anlaşmazlık çıktı. Danton’un bazı yolsuzlukları olduğu ileri sürüldü. Bu durum, düşmanlarının işini kolaylaştırdı. Danton suçlu görülerek mahkemeye verildi. Dört gün yargılandıktan sonra ö- lüm cezasına çarptırıldı. Onun da giyotinle başı kesildi (5 nisan 1794). Danton, bu davranışlar için, «İhtilâl, kendi çocuklarını yiyor» demişti. Öldürülmesi hiç bir tepki yaratmadı.

Yorum yazın