DANİŞMENTLİLER

Malazgirt savaşından sonra, Anadolu’da Sivas, Tokat, Niksar, Çorum, Yozgat ve Malatya dolaylarında kurulan bir Türk beyliğidir. Kurucusu Danişment Gazi, Büyük Selçuklu sultanı Melikşah’ın komutanlarm- dandır. Danişment Gazi, Artuk Beyin Arap ülkelerinin fethine gönderilmesinden sonra, onun ele geçirdiği bu bölgeye atandı. Süleymanşah’ın ölmesi üzerine çıkan karışıklıklardan yararlanarak beyliğini genişletti. Haçlılara karşı Anadolu Selçuklu sultanı I. Kılıç Arslan’la birlikte başarılı savaşlar yaptı. 1101 yılında Anadolu’ya giren üç büyük Haçlı ordusunun bozguna uğratılmasında ö- nemli rolü oldu. Malatya’da, Haçlıların ileri gelenlerinden , Antakya prensi Boe- nond’u (Bohâmond) tutsak etti. Onu serbest bırakmak için aldığı kurtuluş akçesinin bir bölümünü bağlı olduğu I. Kılıç Arslan’a vermedi. Bu yüzden iki Türk hükümdarının arası açıldı. I. Kılıç Arslan, Danişment Gazi’nin üzerine yürüyerek onu ağır bir yenilgiye uğrattı. Danişment Gazi 1104’te öldü. On iki oğlundan Kümüş Tigin ile İsmail, Haçlılarla ve BizanslIlara karşı başarılı savaşlar yapmışlardır. I. Kılıç Arslan, Danişment Gazl’nin ölümünden yararlanarak onun ülkesinin bir bölümünü ve Malatya’yı aldı.
Danişment Gazi’nin oğullarından Melik Gazi, kardeşlerini uzaklaştırarak ba-basının yerine geçti. Kardeşlerini öldürdüğü de yazılmıştır. Melik Gazi, I. Kılıç Arslan’la iyi geçindi. I. Kılıç Arslan’- ın ölümünden sonra, oğulları arasında hükümdar olmak yüzünden çıkan çatışmalara karıştı. Damadı Mesut’un sultan olmasına ve Konya’yı almasına yardım etti (1116). Melik Gazi, bütün Iç Ana-dolu’yu, Kastamonu ve çevresini eline geçirdi. Kilikya Ermeni krallığı ile Urfa kontluğunu kendine bağladı. Daniş- mentliler, böylece Anadolu’nun en güçlü devleti haline geldi. Hıristiyanlara karşı kazandığı başarılar, ona İslâm ül-kelerinde büyük bir ün kazandırdı. Melik Gazi, 1134’te öldü. Yerine oğlu Melik Mehmet geçti.
Melik Mehmet, BizanslIlarla savaştı. Kardeşleri ve öteki Türk beyleriyle de uğraştı. Kayseri’yi yeniden kurarak başkent yaptı. Birçok bilgini Anadolu’ya, getirtti. İslâm dininin yayılmasına çalıştı.
Melik Mehmet’in ölümünden sonra Danişmentliler beyliği dağıldı. Aileden olanlardan her biri bir yerde hükümdarlık yapmaya kalkıştı. Yağıbasan, yeniden birliği kurmaya çalıştıysa da başarılı olamadı. Selçuklu sultanı II. Kılıç Arslan, Denişmentlilerin bütün Ülkelerini eline geçirerek bu beyliğe son verdi (1178).

Yorum yazın