DALGA

yayılan bir salınım devinmesidir. Yakın aralıklarla, bir doğru boyunca asılarak sıralanmış olan sarkaçlar, bir iplikle, alt uçlarından birbirine bağlandıktan sonra, en baştaki itildiğinde, sarkaçlar, birbirini izleyerek sallanmaya başlar. Bütün sarkaçlar böylece sallanması, başlatılan salınımın öbür sarkaçlara yayılması (dalgalanma) demektir.
Sarkaçların dalgalanması.
Durgun bir suya bir taş atıldığında, yerini aldığı su kütlesi, yukarıya doğru, birdenbire yükseldikten sonra, yeniden alçalırken, komşu su kütlecikleri üzerine itici bir etki yapar; onlar da, yatay doğrultuda yer değiştiremedikleri için, yukarıya doğru kabarırlar (dalga kabartısı). Bu sırada bir önceki kabartının yerinde çukurluk oluşur. Böylece su yüzeyinde meydana gelen dalgalar daha ötelere yayılacaktır. Su yüzeyindeki bir tahta parçası, olduğu yerde yükselip al-çalarak, dalgaların yayıldığı doğrultuda, taşın düştüğü yerden uzaklaşmayacaktı; yani tahta parçası salınım yapacaktır.
Bütün dalgalarda yer değiştiren, yalnız itici güçtür, İtilen kütle değil.
Bir dalganın yayılma hızı, vuruşun dağılma hızıdır.
Salman cismin durgun anda bulunduğu yerle, erişebildiği en uzak nokta ara-sındaki açıklığa «salınım aralığı» veya «dalga yüksekliği» denir. İki dalganın en yüksek noktaları veya dalga çukurluğunun en alçak noktaları arasındaki uzaklık dalga uzunluğudur. Bir saniyedeki salınım sayısına da «Frekans» denir.
Frenkans Hertz (Hz) ile ölçülür. Bir saniyede bir salınım, bir Kilohertz (K Hz), bir milyon salınım bir Mega- hertztir (M Hz). Dalga uzunluğu ile frekans arasında sıkı bir bağıntı vardır: Dalga uzunluğu ne kadar az ise frekans o kadar yüksektir ve tersine, dalga ne kadar uzun ise frekans o derece düşüktür. Frekans ile dalga uzunluğunun çarpımı, dalganın yayılma hızını verir.
Ses dalgaları, havanın dalgalanmasıyla (titreşimiyle) yayılır. Bu dalgalar, ha-vada saniyede 333 m. hızla yayılır. İnsan kulağı saniyede 20 – 20 000 titreşimi ses olarak alır. Yüksek ses, frekansı çok olan sestir. Daha yüksek frekanslı ses-lere «ültra ses» denir. Elektromanyetik dalgaların yayılması için (sözgelişi rönt-gen ışınları, ışık dalgalan, radyo dalgalan), ses dalgalarının tersine, bir iletkenin bulunmasına gerek yoktur. Bu tür dalgalar, elektrik ve manyetik alanların sürekli değişmesiyle (titreşimiyle) meydana gelir ve saniyede 300 000 km.’lik bir hızla yayılır.

Yorum yazın