Bilgisayar Nedir – Bilgisayar Nasıl Çalışır

Bilgisayar Nedir – Bilgisayar Nasıl Çalışır

Aritmetiğin dört işlemini büyük bir hızla yapmayı sağlayan hesap makinelerini herhalde görmüşsünüzdür. Bu makinenin, verileri bir bellekte toplayabildiğini ve hesabın otomatik olarak komuta edildiğini düşününüz: İşte bilgisayar budur. Bilgisayar, çok sayıda işlemi çok kısa sürede yapmayı sağlayan elektronik hesap makineleri bütünüdür.
• Bilgisayarda, iyi düzenlenmiş bir mekanizmada bulabileceğimizden fazla hiç bir şey yoktur. Ne var ki, bilgisayarların performansları sürekli geliştirilmiştir. Günümüzde bilgisayar, saniyede 400 000 birimlik bilgi girişi alabilecek güçtedir. Ayrıca bunların 200 000’ini aynı anda okuyabilir; saniyenin milyonda biri kadar sürede, 4 çarpma işlemi yapabilir ya da sonucu dakikada
1000 satırla basabilir.
• Günümüzde bilgisayarlar, yönetim sorunlarının çözümü kadar, bilimsel hesaplar için de son derece gereklidir; ayrıca sanayide, süreçlerin yürütülmesinde ve firmaların yönetiminde de bilgisayarlardan yararlanılır. 1944’te Harvard üniversitesinin ilk bilgisayarı 18 000 lambalı dev makine, artık oldukça eskimiş sayılır. Günümüzde dünyada, 45 000’i
A.B.D’nde bulunan 70 000’den çok bilgisayar vardır. Bilgisayarla donatım süreci Batı ülkelerinde de hızla gelişmektedir. Ülkemizde de üniversite seçme sınavlarında, bankalarda ve çeşitli kuruluşlarda bilgisayarlardan yararlanılmaktadır.
• Bir bilgisayar, ana komutları tek tek ama çok kısa bir sürede yerine getirir ve bu komutlar uyarınca, verilerden hareketle bir sonucu hesaplar. Komutlar ile veriler önceden kodlanıp, sayısal değerlere çevrilmiştir. Söz konusu komut ve veriler, bilgisayarın iki ana bölümü, yani bellek ve merkez ünite arasında bu biçimde gidip gelir.
• Bellek ya da hafıza bütün verileri alır; veriler, ya bir bütün halinde bir defada kaydedilir ya da sırası geldikçe birbirlerine eklenir. Söz konusu veriler acaba neler olabilir? Sözgelimi, bir firmada personel ücretini ödeme söz konusu olduğunda, belleğin kütüklerinden (kayıt desteği) biri, çalışanların sayısal değerlere çevrilmiş adlarından oluşan personel listesini, olası bir artış katsayısı sonucunda ödenecek ücreti, sosyal güvenlik ya da emeklilik kesintilerinin oranını, ay içinde verilmiş avansları, vb. kapsayacaktır. Bellek, bir haneler sistemi biçiminde düzenlenir ve bu hanelerden her biri, konumu ya da adresiyle belirlenmiş bir sözcüğü içerir. Okuma sinyalinin çağrısıyla hane taranır, okunur ve içindeki bilgi aktarılır. Bir bilgisayar kuşkusuz, işleyeceği problemlere göre belli boyutlarda bir bellekle donatılır. Bellekte bir adresin aranması, belleğin sığası (kapasitesi) ne kadar yüksekse o kadar uzun sürer. Sonuç olarak, teknisyenler, ferrit halkalardan magnetik disk ve şeritlere kadar birçok bellek türünü, aynı bilgisayarda üst üste yerleştirmeyi başarmıştır.
• Merkez birimi, bilgisayarın beynidir. Bu birimde işlemi yönlendirme olanağı veren bir komuta birimi, bellek yoklamalarını başlatan bir komut kütüğü, bir aritmetik ve mantık bloğu vardır. Bu merkez biriminde iş nasıl yürür? Komuta birimini çalıştıran kişi, bellekten hareketle aranacak, okunacak ve iletilecek veriler ile komutları, komut kütüğüne göre belirler. Kodlan çözülen komutlar ve üstünde işlem yapılacak veriler, gerekli işlemleri uygulayıp onları «birik- tirici» denen ek belleğe (yardımcı bellek) kaydedecek aritmetik ve mantık bloğuna iletilir. Bir sonraki komuta geçmek için, «basamak sayacı» denen özel sayaç, bir sayı artırılır ya da yeniden O’a indirilir. Bu işlem, kütüğün bir sonraki komutunun okunmasını belirler.
• Bütün yoklama ve işlemler yapılır yapılmaz, sonuçlar, duruma göre doğrudan iletilir ya da kaydedilir; bu işlem, bir baskı makinesiyle hızla sonuç listeleri çıkarma, bir televizyon ekranı üstünde görüntüleme ya da bir magnetik şerit üstüne kaydetme biçiminde olabilir.
• Bir bilgisayarın dış gömleği açılırsa içinde kablolar, dirençler, transistörler görülür. Gerçekten bütün işlem, bir iletken ağı içinden elektrik akımının geçmesi ve kesilmesine dayanır.
• Bu nedenle, bütün komutlarla veriler, «evet-hayır» seçeneğine göre ve 0-1 biçiminde kodlanır. 2 tabanlı hesaplama, uzun süre bilgisayarların temel sözlüğünü oluşturmuştur; yalnızca 0 ve 1 kullanılarak istenilen herhangi bir sayı yazılabilir. Günümüzde bu yazı, ikili sistemin stenoları olan sekizlik ya da onaltılık işaretlemeye başvurularak geliştirilmiştir.
• Bir bilgisayar içinde, insan zekasının verdiğinden başka hiç bir şey yoktur. Ama donatım gereçleri gözönüne alınırsa, bilgisayara sorulan soruların tümünü her isteyişte yeniden oluşturma gereği kalmaz: Bilgisayar, belleğe yerleştirilen bir çalışma programı işlenerek kullanıma hazırlanır. Yapımcı, gereçleri (hardware; sağlar; hattâ tümüyle hazırlanmış programlar, programlama yardımcıları (softwares da satabilir.
• Bütün bunları anlayabil, mek için, bir firmada işçi ücretlerini ödeme örneğini yeniden ele alalım. Personelin farklı özellikleri belleğe kaydedildikten sonra, yalnızca bireysel ücret bordrosu değil, ödenen ücretlerin, sosyal güvenlik ya da emeklilik ödeneklerinin ve ay içinde verilen avansların toplamları da elde edilmelidir. Bütün bu öğelerin her ay elde edilmesi gerekir ve bir firmadan ötekine pek değişmez. O halde her ay yeniden hazırlanacak, hattâ yapımcı tarafından her firmaya önerilecek genel bir usul komutu düzenlenebilir. Programlamanın rolü işte budur. Bu nedenle software, bu genel programları her firmanın özel durumuna uyarlamak olacaktır. İşi yalınlaştırmak için operatör, artık yalnızca bir tek komut verecektir: «X firmasının ödemeleri». Böylece, insan eli değmeden bütün işlemler art arda sıralanacaktır. Her firmanın sorunları, incelenip farklı kayıt destekleriyle belleğe yerleştirilirse, bitmiş işi bu firmalara zamanında teslim etmek için, bu kayıt desteklerini sıra ile merkez birimine bağlamak yeterlidir.
• Bu teknik evrimin sonunda, büyük sığalı bir «merkez» bilgisayar, firmalarda yerleştirilen «çevre» birimlerine bağlanır. Bu çevre birimleri, yerel gereksinmelere göre programlanmış belleklerdir ve uzaktan komutayla, bir çevre birim programının şu ya da bu bölümünü merkez bilgisayarın işlemesi sağlanır. Bilgisayar, bir bellekten ötekine geçer; sonuçları basılmış olarak verir. Bilgisayar, acil bir durumda sıkışık olmayan bir işi durdurur; yapılacak hesabın durumunu geçici bir bellek üstüne aktararak problemi işler ve sonra yeniden günlük uygulamalarına döner.

Yorum yazın