BEYİN NEDİR

türlü etkinlikleriyle, insanı öbür hayvanlardan ayıran en önemli organdır. Filin beyni, insanınkinden 4 kat büyüktür. Maymununki kendi gövdesinin yirmide biri, insan beyni ise tüm vücudunun ellide biri kadardır. Beyin, kafatası içindedir. Ayrıca, üç kat zar ve bir sıvı ile korunmuştur. Sıvı madde, esneklik sağlar ve beyni, dıştan gelecek basınca ve vuruşlara karşı korur. Beyin, bir bakıma ceviziçine benzetilebilir. Büyük beyin, üstten bakıldığında, dış görünüşüyle, bir yarım ceviz gibi ikiye bölünmüştür. Her bölüm, birtakım loplara ayrılmıştır; dış yüzleri çok kıvrımlıdır. Kıvrımlar arasında çukurluklar bulunur. Böylece beyin yüzeyi çok genişlemiştir (1 metre karenin dörtte biri veya bir kenarı 50 cm. olan bir karenin alanına eşit). Bir zar ve onun içindeki sıvı ile korunan beyinin üst katmanı boz renklidir. Buna «beyin kabuğu» denir. Beyin kabuğunda, yuvarlak olarak 10 milyar hücre (göze) vardır. Düşünme, bağlantı kurma, algılanma, anlamlandırma, anımsama, duyma (görme, işitme, koku alma, tat alma, dokunma vb.) gibi etkinlikler bu boz katmanın (beyin kabuğunun) içinde yer alır. Büyük beyin isteklerimizi ve düşündüklerimizi eyleme dönüştürür; eylemleri ve davranışları yönetir. Böyle bir büyük beyin, yalnız insanlarda gelişmiştir.Büyük beyinin iki yarısından her birinde, dörder lop vardır. Loplarda belli Beyin kesitibeceri ve yeteneklerin merkezleri bulunmaktadır. ön loptaki dar bir şerit, kasların devinimlerini yönetir. Vücudumuzun her bölümü, bu şeritin belli bir parçasına bağlıdır. Daha yukarıda, tepe noktası çevresinde soğuk, sıcak, dokunma, devinme algılanır. Sakak lopu, işitme duyusu ile bağlantılıdır. Orada işitilen- ler yer bulur. Arkakafa lopu, lopların en büyüğüdür. Orada, gözle görülenler değerlendirilir.Her lop, sağda ve solda olmak üzere, ikişer tanedir. Ancak, bunlardan biri, öbürünün işini yapamaz. Beyinin sağ yarısı, vücudumuzun sol yanıyla ve sol yarısı vücudun sağ yanıyla ilgilidir. Ancak kimi merkezler, vücudun iki yanıyla da ilgilidir. Sözgelişi, arka sol loptaki görme merkezi, görevini yapamaz duruma gelirse, iki göz, sağ görme merkeziyle bağlantılı olarak çalışır. Hemen bütün insanlarda, beyinin sol yarısı daha çok gelişmiştir. Birkaç önemli merkez, sözgelişi konuşma merkezi, çift değildir.Büyük beyin kabuğu, beyinin öbürtiki bölümünü (küçük beyinle soğancığı) örtmüştür. Soğancık, murdarilikle bağlantılıdır. Orada sinirler kesişirler ve vücudun sağ yanından gelen sinirler beyinin sol yarısına, soldan gelenler de sağ yarısına gider.Beyincik, büyük beyinin arka bölüıhü altındadır. Orada, vücudun her deviniminde denge sağlanır.Beyin, bütün organları yönetir; emir- lerini murdar ilik ve sinirler yoluyla verir ve aynı yoldan gelen haberleri alır. Bunlardan kimisi, kasların devinimleri gibi bilinçli, kimisi de mide ve bağırsakların çalışmaları gibi bilin^izdir.

Yorum yazın