Bakan Nedir

Bakan Nedir – Bakan Hakkında Bilgiler
Kamu hizmetlerini yürütmek için milletvekilleri ya da milletvekili seçilme yeterliliği olanlar arasından başbakan tarafından seçilen ve cumhurbaşkanı tarafından atanan hükümet üyesi. Başbakan ve bakanlar, bakanlar kurulunu (hükümet) oluştururlar. Bir bakanın yönetimi altındaki örgütler bütününe ya da bu örgütlerin bulunduğu yere, bakanlık denir.
Osmanlı Devleti döneminde bakana “nazır”, bakanlığa da “nezaret” adı verilirdi. Cumhuriyet döneminde, önceleri bakana “vekil”, bakanlığa “vekâlet”, bakanlar kuruluna da “vekiller heyeti” denildiyse de, 1945 yılında çıkarılan bir yasayla günümüzdeki adlandırmalar kullanılmaya başlanmıştır.

BAKANLARIN GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI

Bakanların görev, yetki ve sorumlulukları anayasa ve yasalarla belirlenir. Genellikle her bakanlığın bir kuruluş yasası vardır.
Merkezi yönetim içindeki kamu hizmetleri, bakanlıklar tarafından yürütülür. Bu hizmetler çeşitli bakanlıklar arasında bölüşülmüştür: Sözgelimi eğitim hizmetlerini Milli Eğitim Bakanlığı, güvenlik hizmetlerini İçişleri Bakanlığı yürütür. Kamu hizmetlerinin belirli bir bölümünü (alanını) yürüten, bu işlerin yürütülmesinden sorumlu olan bakan,ilgili hizmet alanının en yüksek yetkilisidir. Kendisine bağlı kuruluşları hizmetin gereklerine, hükümetin siyasetine göre yönlendirir. Bakanların yönetimle ilgili yetkileri, hukuk kurallarıyla belirtilmiştir. Bakanlıkların çoğunun kuruluş yasaları vardır. Bakan, yetkilerini merkez ve taşra örgütleriyle yürütür.
Her bakanlıkta bakana bağlı müsteşarlar, genel müdürler, müdürler , teftiş kurulları üyeleri gibi, bakanlığın merkez örgütünü oluşturan görevliler vardır.
Bakanlık merkez örgütü, ilgili kamu hizmeti alanında bakana yardımcı olan uzmanlık kadrosudur. Bu uzmanlar, bakanlığın kamu hizmetini yerine getirmek için oluşturacağı ve izleyeceği siyaseti önemli ölçüde etkilerlerime hizmetin temel siyaseti, hükümet ve bakan tarafından belirlenir. Uzmanların söz konusu siyaseti oluşturmaktaki işlevleri, ikinci planda, daha çok da teknik düzeydedir. Bakan, hükümet siyaseti doğrultusunda izleyeceği yolda, bu uzman kadrodan yararlanır. Bakanların seçiminde genellikle kendi uzmanlık alanları dikkate alınır ama, bu zorunlu değildir. Sözgelimi, hukukçu olmayan bir kişi Adalet bakanı, maliyeci olmayan bir kişi Maliye bakanı olabilir. Bakanlığın kamu hizmetine ilişkin teknik yönlerini müsteşarlar, genel müdürler ve onlara bağlı kişiler yürütürler. Bakan her şeyden önce bir siyaset adamıdır; hükümet siyasetinin oluşturulmasına katkıda bulunur. Bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin denetimi altındadırlar. Meclis bu denetimi gensoru ve meclis soruşturmasıyla gerçekleştirir. “Bakanlar Kurulu’nun veya bir bakanın düşürülebilmesi, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla olur; oylamada yalnızca güvensizlik oyları sayılır” (Anayasa, madde 99). Başbakan veya bakanlar hakkında, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda birinin vereceği önerge ile soruşturma açılması istenebilir (Anayasa, madde 100). Meclis soruşturması yoluyla bakanlar Yüce Divan’a sevk edilebilirler. Yüce Divan’a sevk kararı üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alınabilir (Anayasa, madde 100).
“Her bakan, başbakana karşı sorumlu olup ayrıca kendi yetkisi içindeki işlerden ve emri altındakilerin eylem ve işlemlerinden de sorumludur” (Anayasa, madde 112). “Başbakan, bakanların görevlerinin Anayasa ve yasalara uygun olarak yerine getirilmesini gözetmek ve düzeltici önlemleri almakla yükümlüdür” (Anayasa, madde 112). Bakanlar, Türkiye Büyük Millet Mecüsi üyeleri arasından ya da Milletvekilliği seçilme yeterliği bulunan kişiler arasından başbakan tarafından seçilir ve cumhurbaşkanı tarafından atanırlar. Bir başka deyişle, bakan olmak için Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğine seçilmiş olmak yani milletvekili olmak mutlaka gerekli değildir. Meclis dışından gelen bakanlar Anayasanın 81. maddesinde gösterilen biçimde and içerler, “bakan sıfatını taşıdıkları sürece milletvekillerinin tâbi oldukları kayıt ve şartlara uyarlar ve yasama dokunulmazlığına sahip bulunurlar. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri gibi ödenek ve yolluk alırlar” (Anayasa, madde 112). “Açık olan bakanlıklara, izinli veya özürlü olan bir bakana, diğer bir bakan geçici olarak vekillik eder. Ancak, bir bakan birden fazlasına vekillik edemez” (Anayasa, madde 113). Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimlerinden önce. Adalet, İçişleri ve Ulaştırma bakanları görevlerinden çekilirler.Bu anayasal bir zorunluluktur ve seçimlerin tarafsız biçimde yapılmasını sağlamak için böyle bir kural getirilmiştir. “Seçimin başlangıç tarihinden üç gün önce: seçim dönemi bitmeden seçimin yenilenmesine karar verilmesi halinde ise, bu karardan başlayarak beş gün içinde, bu bakanlıklara Türkiye Büyük Millet Meclisi içinden veya dışarıdan bağımsızlar başbakanca atanır” (Anayasa, madde 114).

Yorum yazın