Ay ve güneş tutulması

Ay ve güneş tutulması
Yeryüzündeki en güzel ve bu arada belki de en korkutucu görüntülerden biri, Güneşin gündüz kararmasıdır. Kimi zaman, yeniay evresinde, Güneşin bir kenarında, küçük, yuvarlak bir benek görülür. Bu benek büyür ve Güneş bir hilâl gibi görünmeye başlar. Benek Güneş yüzeyini tümüyle örtecek kadar büyüdüğünde, gökyüzü kararır ve yıldızların parladığı görülür. Sonra, birkaç dakika içinde, Güneş yine bir hilâl biçiminde ortaya çıkar ve daha sonra büyüyerek normal görüntüsünü alır. Bu olay, bir Güneş tutulmasıdır.
Güneş tutulması: Ayın çapı 3 475 kilometredir. Güneş ise çok daha büyüktür. Çapı bir buçuk milyon kilometreyi bulur. Ancak Güneş Dünyadan Aya oranla 400 kat daha uzakta bulunduğu için, hemen hemen aynı büyüklükteymişler gibi görünürler. Güneş tutulması sırasında, Ay gölgesinin Güneşin yüzeyini hemen hemen bütünüyle kapladığı görülür. Dünyadan Güneş görüntüsünün bütünüyle Ayın ardında kalışının izlenebildiği kesim sadece birkaç kilometre genişliğindedir. Bu kesimdeki kişiler tam bir Güneş tutulması izleyebilirler. Daha geniş bir alanda ise Ayın gölgesi Güneşin yalnız bir bölümünü gizler. Bu durumda kısmî Güneş tutulması sözkonusu olur.

Kısmî Güneş tutulması sırasında, gökyüzü kararmakla birlikte, gece gibi olmaz. Yalnız en parlak yıldızlardan birkaçı görünür.

Tam Güneş tutulması çok daha güzel bir görüntüdür. Çünkü Ay Güneşten gelen ışınları engelleyince Güneş atmosferi görünemez olur. Bu durumda Ay, parlak inci beyazlığında bir halka ile çevrelenmiş olarak görünür. Taç adı verilen bir halka geniş bir alana yayılır. Ayın kenarlarından kırmızı, ipliğe benzer çıkıntılar uzanır. Bu çıkıntılar Dünyadan gözlendiğinde küçük gibi görünürlerse de, aslında Güneş yüzeyinden fışkıran binlerce kilometre uzunluğunda parlak hidrojen dalgalarıdır.

Güneş tutulmasına, renkli gözlükle bile doğrudan doğruya bakmamak gerekir. Çünkü Ay çevresindeki parlak halkanın ışınları gözler için çok zararlıdır.

Ay tutulması: Ay tutulması yeryüzünün gece bölgelerinin tümünde gözlenebilir. Bu olay her ay gerçekleşmez. Çünkü Ayın yörüngesi, Ay, Dünya ve Güneşin her zaman düz bir çizgi üzerinde bulunmasına olanak vermeyecek biçimdedir. Ay tutulması sırasında Ay, hilâl biçimini alana dek yavaş yavaş gözden kaybolur. Ancak tam tutulmada, bütünüyle gözden kaybolmaz. Donuk bakır kırmızısı bir renk alır. Çünkü, Dünya atmosferi tarafından kırılarak, Dünyanın gölgesine düşürülen Güneş ışınları tarafından aydınlatılmaktadır. Tam bir Ay tutulması iki saat kadar sürebilir.

Etiketler: , ,

Yorum yazın