Araba Vapuru nedir

ARABA VAPURU, kara ulaştırma araçlarını bir kıyıdan öteki kıyıya taşıyan gemi. Bu tür gemilerin yapılabileceği düşüncesi, İstanbul Boğazındaki ulaşım sorununa çözüm arandığı Sırada, ilk kez Türkiye’de ortaya atıldı. Bu düşüncenin gerçekleştirilmesi amacıyla, Şirket-i Hayriye yöneticileri İngiltere’ye teknisyenler gönderdi. Yapılan görüşmeler sonunda 1869’da İngiltere’ye iki araba vapuru ısmarlandı. O dönemde, Londra’ da bile kıyılararası ulaşım, zincir ve halatlarla çekilen sallar aracılığıyla yapılıyordu. Ismarlanan gemilerden 1870’te Suhulet, 1871’de Sahilbent Üsküdar-Kabataş hattında işletmeye konuldu, ikisi de yandan çarklı olan gemilerin hızları 8 mil kadardı. Sahilbent ve Suhulet ile Rumeli-Anadolu yakaları arasında atlı araba, fayton vb. kara taşıtlarıyla birlikte insan da taşınıyordu. 1871’den 1946’ya kadar İstanbul Boğazı’nda başka araba vapuru hizmete sokulmadı. Boğazdaki şehir hatları ulaşım (Şirket-1 Hayriye 1944’te kaldırıldı) görevlerinin Devlet Deniz Yolları ve Limanları İşletmesine bırakılmasından sonra, yeni yönetim 1946’da iki çıkartma gemisini birtakım değişikliklerle araba vapuruna dönüştürerek işletmeye koydu. 1951-1952 arasında Fransa’ya ısmarlanan dört gemi daha işletmeye konularak filo sekiz gemiye çıkarıldı. 1952’de Devlet Denizyolları ve Limanları işletmesi Genel Müdürlüğü, Denizcilik Bankası Genel Müdürlüğü’ne dönüştürüldü. Denizcilik Bankası, araba vapuru sayısını çoğalttıktan başka, Kabataş-Üsküdar’ın dışında Sirkeci-Üsküdar, Sirkeci-Kadıköy, Kar-tal-Yalova, İstinye-Paşabahçe, Sirkeci-Harem, Çanakkale-Eceabat, Çanakka-le-Gökçeada arasında yeni hatlar açtı.

1969’da Denizcilik Bankası’nın elinde on biri yerli yapım on dört araba vapuru bulunmaktaydı. 1984’te bu sayı 21 e yükseldi. Haliç Tersanesi’nde yapılan intepe araba vapuru 1981’de, Kocadere 1982’de ve Fırkatepe 1983’te hizmete girdi. Denizcilik Bankasfnın Pendik Tersanesi’nde 1984’te 110 araba kapasiteli iki araba vapurunun yapımı sürdürülmekteydi. Eskihisar ve Topçular adını alacak olan bu gemilerin, 1986 da Yalova yakınındaki Topçular ve Darıca yakınındaki Eskihisar iskeleleri arasında hizmete girmesi planlanmıştı. Adı, Aralık 1984’te Türkiye Denizcilik işletmesi Genel Müdürlüğü olarak değiştirilen Denizcilik Bankası, İstanbul ve Çanakkale dışında Van Gölü’nde Van-Tatvan arasında 4 araba vapuru işletmektedir. Bu gemiler hem motorlu araç hem de vagon taşıyabilmektedir.

Araba vapurları yapı yönünden yolcu taşıyan gemilerden ayrılır. Kimileri de lokomotif ve vagon taşınması amacıyla özel olarak raylı yapılır. Bu türlerde, raylar ve sefer sırasında vagonların hareketlerini denetleyen düzenekler vardır. Araba vapurlarında araçların giriş çıkışlarını kolaylaştırmak amacıyla kullanılan safra ya da denkleme suyu sarnıçları bulunur. Gerektiğinde bu sarnıçlardan . su alınıp verilerek, güvertenin yüksekliği rıhtım düzeyine getirilir İstanbul’da hizmet gören araba vapurlarının büyük çoğunluğunun en önemli işlevi. Boğaz Köprüsü ile birlikte Asya-Avrupa arasındaki ulaşımı sağlamaktır.

Yorum yazın