Apriorizm nedir

Apriorizm nedir

Apriorizm, 19. yy’ın ikinci yarısında Yeni Kamçılarca ve Marburg Ökulu’nca kullanılan bu terim, bilimsel bilgi üreten düşüncenin öncelikle tümdengelimlı olduğu anlamına gelir. Dünyanın birlikli yapısı tümevaran gözlemlerle elde edilemez; tersine, bunlardan önce gelen kuramsal bakış bilmeyi yönlendirir. Bu tutum doğruysa da temellendirilmesi yanlıştır Kuramsal bakış olmadan bilgi üretilemezse de her kuramsal bakış insanlığın bilgi başarısının, bilim tarihinin bir basamağıdır; gözlem ve deneyle içiçe gelişir; onların karşısına konamaz Felsefede apriorizm Platon’un “idealar öğretisi”yle başlamış, Yeniçağ’da rasyo-nalistlerce bilgi ideali olarak anlaşılmıştır Çağımızda Husserl kuramsal bilgide değişmez özlerin betimine yönelen “betimleyici apriorizm!; Scheler ise duygu alanındaki değişmez özlere ilişkin “emotional apriorizm”i işlemiştir.

Yorum yazın