Ansiklopediler ve Başvuru Kaynakları

Ansiklopediler ve Başvuru Kaynakları

Sözlüklere, atlaslara, ansiklopedilere, başvuru kitapları denir. Herkes bunlara başvurarak istediği bilgiyi kolayca bulduğu için bunlara böyle bir ad verilmiştir. Sözlükler, sözcüklerin anlamını verir. Atlaslarda çeşitli haritalar vardır. Ansiklopedilerde, her çeşit önemli konu üzerine bilgi bulunur. Çoğu ansiklopediler birçok cilt kitaplar halindedir. Bu ciltler alfabenin harflerine göre sıralanmışlardır. Her ciltle, ancak iki ya da üç harfle başlayan sözcükler bulunur, örneğin, birinci ciltte “A” ve “B” harfleriyle başlayan önemli konu isimleri sıralanmıştır. İkinci ciltte ise “C” ve “D” harfleriyle başlayan önemli konular anlatılır.
Ansiklopedilerin hepsi birbirinin aynı değildir. Fakat çoğu yönden birbirlerine benzerler.
1) örneğin bir ansiklopedinin birinci cildinde “A” harfiyle başlayan şu sözcükler olabilir. Adıyaman, Afyon, Afyonkarahisar, Akalar, Akasya, Akdeniz, Akvaryum, Akyuvarlar, Almanya, Amasya, Antalya gibi… “B” harfiyle başlayan şu sözcüklere rastlanabilir: Bakır, Bal, Balaban, Belçika, Belediye, Belkemiği, Beykoz, Bez, Billur, Bilmece, Binicilik gibi… Bazı çok büyük ansiklopedilerin her cildine bir harfle başlayan sözcüklerin hepsi sığmaz. O zaman cilt üstünde şöyle yazılır: “A – AL”. Bu demektir ki, “AL…” diye başlayan sözcükler bu cildin sonunda bulunur. Bundan sonrası öbür ciltte devam eder, örneğin bu ciltte “Atom” sözcüğü yoktur, öbür cilde bakmak gerekir. Çünkü “Atom” sözcüğündeki “At”., harfleri alfabede “AL..” harflerinden sonra gelir.
2) Bazı konular üzerine verilen bilgiler çok olursa yarım sayfa, bir sayfa devam edebilir. O zaman konu içindeki önemli bölümler siyah büyük harflerle gösterilir. Böylece, araştırıcı, ilk bakışta o konunun neler içerdiğini rahatça görebilir.
3) Bazen, ansiklopedide bir sözcük hakkındaki bilgiyi okuduktan sonra, sonunda başka bir sözcüğe daha bakmanız için bir not konmuş olduğunu görürsünüz, örneğin, “Kelebek” sözcüğünü bulup okudunuz diyelim. Sonunda şöyle bir not bulabilirsiniz: “Bak: Böcekler”. Bu demektir ki, ayrıca “B” harfindeki “Böcekler” sözcüğüne de bakarsanız orada da kelebek hakkında daha geniş bilgi bulabilirsiniz.
4) Ansiklopedilerin son sayfalarında çoğunlukla dizin (indeks) diye bir bölüm eklidir. Burada, aradığınız sözcüğün ansiklopedi içindeki hangi sayfalarda geçtiği, sayfa numaraları ile yazılmıştır, örneğin, “Çağlayan” sözcüğüne bakacaksınız diyelim, dizinde “Çağlayan” sözcüğünü bulursunuz, onun karşısında şöyle rakamlar görürsünüz: 22, 87, 91,109,126. öyleyse bu “Çağlayan” sözcüğü ansiklopedinin 22, 87, 91, 109 ve 126’ncı sayfalarında geçmektedir. O sayfaları birer birer çevirip notlarınızı alabilirsiniz.
Kuşkusuz, başvuru kitapları hakkındaki her- şeyi birden öğrenmenin olanağı yoktur. Bu kitapları kullanmaya devam ettikçe gereken şeyleri birer birer, yavaş yavaş öğrenirsiniz. Ayrıca, bu tür kitapların nasıl kullanılacağını öğretmeninize de sorabilirsiniz.

Yorum yazın