Almagest nedir

Almagest, İskenderiye’de yaşamış olan Yunanlı bilgin Ptolemaios’un (Batlamyus) İS y. 140’ta derlediği astronomi ve matematik ansiklopedisi. Arap ve Avrupalı astronomlara yol gösteren temel başvuru kitabı olma özelliğini 17. yüzyılın başlanna değin korumuştur. Özgün adı He mathématiké syntaksis (Matematik Derlemesi) olan yapıt Eski Çağın son dönemlerinde “En Büyük Derleme” anlamındaki Hé megiste syntaksis adıyla anılmaya başlamış, 827’de el-Mecisti adıyla Arapçaya çevrilmiş ve 12. yüzyılın ikinci yansında Almagest adıyla Arapçadan Latinceye aktarılmıştır.

Almagest 13 kitaptan oluşur. 1. Kitap, Güneş sisteminin yermerkezli ya da Ptole-maiosçu yapısını genel çizgileriyle açıklar. Trigonometri konusunda günümüze ulaşabilmiş en eski kaynak olan 2. Kitap, küresel üçgenlerin çözümleriyle ilgili araştırmalan ve çember yaylannın 0.5°’lik aralıklarla değerlerini içerir; bu değerler, en azından ilk beş ondalıkta kesindir. 3. Kitap Güneş’in hareketi ve yılın uzunluğuyla ilgilidir. 4. ve 5. kitaplar Ay’ı ve ayları konu alır; 5. Kitap’ta ayrıca Güneş ile Ay arasındaki uzaklığa ve usturlab yapımına ilişkin bilgilere de yer verilmiştir. 6. Kitap Güneş ve Ay tutulmaları ile gezegenlerin kavuşma ve karşı konumlarının incelenmesine ayrılmıştır. Özellikle sabit yıldızlann ele alındığı 7. ve 8. kitaplar, Hipparkhos’un (İÖ 129) kataloguna dayanan bir yıldız katalogudur

ve 1.022 sabit yıldızının kadirleri ile tutulum koordinatlarını verir. Bu iki kitapta aynca Yer’in yalpalama hareketi sonucunda ılım noktalarının gerilemesi olayı ve gökküre modellerinin nasıl yapılması gerektiği incelenir. Almagest’in en özgün bölümleri olan son beş kitap. 1. Kitap’ta anlatılan yermer-kezli Ptolemaios sisteminin ayrıntılarına ayrılmıştır.

Yorum yazın