Tohum Nedir Nasıl Oluşur

Tohum Nedir Nasıl Oluşur

Tohum Nedir Nasıl OluşurTohum, kendisinden bitki üreyen bir tanedir. Baharda tomurcuklanan ve çiçek açan elma ağacı yaz aylarında meyve vermeye başlar. Elmanın ortasında bulunan çekirdekli kısım genellikle yenmez. Bu çekirdeklerden yeni elma ağaçları yetiştirilebilir. Elma çekirdekleri nemli toprağa bırakılırsa bir kısmı yeniden filizlenir ve büyümeye başlar.
Çiçekli bitkilerin çoğalmasının en son evresinde tohumlar meydana gelir. Çoğalmanın ilk devresinde çiçeklerin büyümesi görülür. Çiçeklerde, bitkinin tohum yapabilmesi için gerekli olan dişi ve erkek çoğalma organları yer alır. Erkek organlar toz ya da yapışkan bir madde olan çiçek tozunu üretirler. Dişi organlar ise daha sonra tohuma dönüşecek olan yumurtacığı üretirler.
Arılar çiçeklere konarak balözünü emer ve çiçek tozlarının etrafa saçılmasını sağlarlar. Çiçek tozunun bir kısmı arıların üzerine sürünür. Arı bir başka çiçeğe konduğunda bu tozların bir kısmı çiçeğin dişi organları üzerine düşer.
Tek bir çiçek tozu taneciğinden gelen erkek hücre yumurtacıkda bulunan dişi hücre ile bir araya gelir. Erkek ve dişi hücreler tek bir hücre oluşturacak şekilde birleşirler. Bu olaya döllenme adı verilir. Hücre bölünerek iki ayrı hücre meydana getirir. Meydana gelen hücreler de bölünme işlemini tekrarlarlar. Sonunda embriyo adı verilen çokhücreli bir yapı oluşur.
Döllenmeden sonra çiçeğin yumurtacığı tohum şeklini alır. Embriyo tohumun en önemli parçasıdır ve yeni bir bitkiyi oluşturmaktadır. Ancak döllenme sonrası tohumda oluşan bir başka önemli parça daha vardır. Buna besidokusu adı verilir. Besidokusu embriyoyu çevreler. Bu devrede tohum henüz ana bitkiden ayrılmamıştır ve besidokusu gerekli maddeleri ana bitkiden almaktadır. Besidokusu alınan maddeleri nişasta ya da yağ gibi karbonhidratlar şeklinde depolar. Tohum ana bitkiden ayrıldıktan sonra besidokusu gelişmekte olan embriyo için besin deposu görevi yapar.
Bir tohumun embriyosunda çeşitli parçalar bulunur. Tümürcükadı verilen parçadan ilk yapraklar gelişir. Kök taslağından ise kök oluşur. Kök taslağının gelişimi aşağıya, tümürcüğünkü ise yukarıya doğrudur.
Çiçekli bitkiler birçenekli (monokotiledon) ve iki-çenekli (dikotiledon) olmak üzere ikiye ayrılırlar. Bu sınıflandırma bitkinin tohumlarına göre yapılır. Birçenekli bitkilerde tohumdan süren tek bir yaprak vardır. Bazı tohumlarda bu yaprak besi deposunun yerini tutar. İkiçenekli bitkilerde ise tohumdan süren iki yaprak bulunur. Otlar tekçeneklidir. Örneğin mısır tohumu sadece tek bir çenek içerir. Mısırın gövde parçası besin deposu görevini yapan besidokusundan oluşur. Fasulye ve bezelye gibi bitkiler ise ikiçenekli tohumlardan gelişir. Fasulye ve bezelyede besi dokusunun içerdiği bütün besin maddeleri çeneklere geçer.
Çenekler büyüyerek, embriyonun başka bölümleri için gereken besin maddelerini depolarlar. Döllenmiş yumurtacığın gelişmesi sırasında, yumurtacığın dışında bulunan kabuk da gelişir ve tohumu saran kabuğu oluşturur. Çoğu tohum kabukları serttir ve embriyo için koruyucu bir örtü görevi görürler. Bazı bitkilerde tohumu saran kabuk ancak filizlenme için gerekli koşullar bulunursa gelişir. Bu koşullar sıcaklık ve nem derecesinin yanı sıra toprakta bazı bakterilerin bulunmasına da bağlıdır. Bu koşullar olmazsa tohum hareketsiz kalır. Bazı bitkilerin tohumları için bu hareketsiz devre çok uzun sürebilir.
Gelişen tohumları çevreleyen çiçek kısmı ise meyveyi oluşturur. Meyveler çok çeşitli olmakla beraber hepsi tohum içerir. Elma ve erik gibi meyveler yaş meyvelerdendir. Fındık ise kuru ve sert bir meyvedir ve tohumu içtedir. Fasulye ve bezelyenin tohum kabukları da meyve olarak kabul edilir.
Bitkilerin çoğu büyük sayıda meyve ve tohum verir. Ancak bu tohumların çok azı gelişir. Tohumların bir kısmı hayvanlar tarafından yenir. Bazen de toprak tohumun gelişmesine uygun olmaz. Daha çok tohumun bitkiye dönüşebilmesi için tohumların ana bitkiden ayrılarak uzağa taşınması gerekir. Örneğin hindiba çiçeğinin tohumları rüzgârla çevreye dağılır. Çam, çınar, ve akçaağaç gibi ağaçların tohumları da aynı şekilde ana bitkiden ayrılırlar.
Çoğu tohumlar da hayvanlar aracılığıyla başka yerlere taşınırlar. Bazı tohumların dikenleri ya da kancaları vardır. Bunlarla çeşitli hayvanların vücuduna takılırlar. Hayvanlar domates ve böğürtlen gibi meyveleri yerler. Ancak bu meyvelerin tohumları sindirilmez. Bu çeşit meyvelerin tohumları bir süre sonra hayvan dışkısı ile birlikte atılırlar.
Bazı tohumlar ise su ile başka yerlere taşınır, örneğin bitkiler dünyasının en büyük tohumu olan hindistancevizi genellikle su yoluyla taşınır. Hindistancevizinin dışındaki sert kabuk su geçirmez ve ayrıca üzerinde su yüzünde kalmasını sağlayan hava delikleri vardır. Bu nedenle hindistancevizi bazen denizlerdeki akıntılarla çok uzaklara taşınabilir.

Yorum yazın