Patates Nedir – Nasıl Yetişir

Patates Nedir – Patates Nasıl Yetişir

Patates NedirPatlıcangillerden (Solanaceae) çokyıllık ve yumrulu bitki.
Anayurdu Amerika olan ve Güney Amerika Kızılderilileri tarafından uzun süreden beri bilinen ve yenen patates Avrupa kıtasına ancak XVI. yy’ın son yıllarında getirilmiştir. Peru ve Şili’de Büyük Okyanus kıyısı boyunca uzanan çorak çöldeki Kolomböncesi mezarlarda bulunan kalıntılar arasında, mumyalar yanındaki kapların içinde kurumuş patates yumruları bulunmuştur, îspanyollar Amerika’ya geldiklerinde, patates bu topraklarda yaşayanlar tarafından önemli bir besin olarak yetiştirilirdi. Avrupa’ya getirildikten sonra, önceleri yoksullar ve çiftlik hayvanlarının besin maddesi olarak kaldı, ama XVIII. yy’ın sonlarına doğru Parmentier, Fransa’da patates üretimini geliştirdi.

 

Patates Nasıl Yetişir

Solanum cinsinin yumrulu 40 kadar türü vardır: Bunlar arasında 20’den fazlası ancak yabani halde bilinmektedir. 17’sininse tarımı yapılmaktadır. Yabani türler, A.B.D’nin güneyinde, Meksika’nm kuzeyinde,Arjantin, Bolivya ve Peru’daki And dağlarının yüksek yaylalarında ve Güney Şili’ye kadar Patagonya sınırlarında yetişirler. Yabani patateslerin And dağlarındaki büyük buzulların eteklerinde, tüm bitki örtüsünün sona erdiği yerlerde 4 000-5 000 m yüksekliklere kadar ulaştıkları bilinir; geri kalanlar Meksika’daki mısır tarlalarında yetişen zararlı otlardır. En çok tarımı yapılan türler arasında özellikle ikisi önemlidir: Solanum andigenum (özellikle Güney ve Orta Amerika’da yetiştirilir) ve Solanum tuberosum (Kuzey Amerika ve Avrupa’da tarımı yapılır). Patatesin yalnızca yumruları yenir. Filizleri (sürgünleri) tehlikeli bir alkaloyit olan solanin içerir.
Avrupa’da tarımı yapılan ve yenen patates, Solanum tuberosum türüdür. Bu, 40-80 sm boyunda, yaprakları oval yaprakcıklar halinde bölümlenmiş, büyük çiçekli (beyaz, pembe, mor), yeşilimsi ve küre biçiminde büyük üzümsü meyveleri olan çokyıllık otsu bir bitkidir; toprak altı gövdeleri, biçim ve boyutları çok değişken olan yumrular halinde şişkinleşmiştir. Patatesin birkaç bin çeşidi vardır; bunlara en çok 200-300’ü beğenilir.

Kökeni tropikal dağlık bölgeler olan patates oldukça dayanıklı bir bitkidir, bu nedenle dünyanın sıcak ve ılıman bölgelerinde, 1 500 m yüksekliğe kadar ve 70° Kuzey enlemine kadar olan alanlarda yetiştirilebilir. Sıcaklığa fazla gereksinimi yoktur, gelişmesini tamamlayabilmesi için toplam olarak, erken gelişen çeşitler için 2 100°C, geç gelişen çeşitler için 2 500°C’lık bir sıcaklık yeterlidir. İlkbahardaki donlardan etkilenir; geceleri sıcaklığın -2°C’a düşmesi fidelere zarar verir. Patates kuraklığa oldukça iyi dayanır; yalnız çok kurak geçen yıllarda (yağışın 500 mm’nin altında olduğu yıllar) verim düşer.

Patates ilkbaharda 50 sm aralıklı sıralar halinde ekilir; gelişme sırasın da çapalama yapılır, bitkinin dibini toprak sürülür ve zararlılara karşı ilaçlanır. Eskiden elle, günümüzdeyse mekanik araçlarla yapılan ürün top lama işlemi, eylül-ekim aylarında olu: (fazla miktarda tüketilen çeşitler için] Patates iyi bir nişasta kaynağıdır; nişasta veren çeşitlerde yumrular % 15 20 oranında nişasta içerirler. Zayi bir besin kaynağı olduğu için proteinlerle (süt, peynir) tamamlanması gereklidir

PATLICANGİLLER

İki çenekli bitki ailesi.

Patlıcangiller (Solanaceae), yaprakları almaşlı, çiçekleri genellikle ışın bakışımlı (5 çanakyaprağı, 5 taçyap rağı, 5 erkekorgan), meyveleri besi dokulu tohumlar içeren otsu ya da ağaççık biçiminde bitkileri kapsar yumurtalıkların üst durumlu olduğu bu bitkiler, bitişik taçyapraklıdır. Çoğunluğu tropikal ülkelerde yetişen patlıcangillerin dokularında alkaloyitler (atropin, nikotin, vb.) vardır; bu nedenle zehirlidir ve ilaç yapımında kullanılırlar. Güzelavratotunun (Atro pa belladonna), karayabani yaseminin (Solanum dulcamara), köpeküzü münün (Solanum nigrum) uyuşturucı özelliği vardır. Nicotiana cinsindeı tütün elde edilir (Nicotiana tabacum) Öbür cinsler, besin olarak kullanılan türleri içerirler: Patates (Solanum tuberosum); patlıcan (Solanum melon gena); domates (Solanum lycopersicum). Ayrıca bu ailedeki çok sayıdi tür, süs bitkisi olarak kullanılır (Pe tunya [Petunia], tütün [Nicotiana tabacum], vb.).

Yorum yazın