Mısır Bitkisi Hakkında Bilgi

Mısır Bitkisi Hakkında Bilgi

Mısır Bitkisi Hakkında BilgiBuğdaygiller (Graminae) ailesinden bir tarım bitkisi.

Uzun süre, Eski Dünya’nın tarımla ilgilenen toplulukları tarafından bilinmeden Orta ve Güney Amerika’da yetiştirilen mısır, Avrupa’ya, XV. yy. sonunda, Amerika’nın keşfedilmesinden sonra girdi. Daha sonra Asya ve Afrika’ya yayıldı. Günümüzde, dünyanın sıcak ve ılıman bölgelerinde tarımı yapılan başlıca tahıllardan biridir.

 

 

AMERİKA KIZILDERİLİLERİNE ÖZGÜ BİR TAHIL

Meksika’da Aztekler ve Toltekler tarafından yapılmaya başlanan mısır üretimi, A.B.D’nin güneyindeki Kızılderililer, Guatemala’daki Mayalar, Kolombiya’daki Şibşalar (Chibchalar), Peru’daki İnkalar ve Keçualar tarafından hızla benimsendi.

Bu “mısır uygarlığı”xun kökeni İ.Ö. 4000 ya da 6000 yıllarına kadar uzanır. Peru’daki Kolomböncesi döneme ait mezarların çoğunda, mısır kalıntıları bulunmuştur. İspanyolların Orta ve Güney Amerika’ya geldiği sırada, mısır Meksika’dan Bolivya’ya kadar Kızılderililerin yetiştirdikleri başlıca bitkilerden biriydi.

Mısırın yabani olarak yetişen ilk türü bilinmemektedir; bununla birlikte, bu tahılın en belirgin yapısal özelliklerini taşıyan bazıları, Meksika’daki yüksek yaylalarda kendiliğinden yetişen kimi buğdaygillerde (Euchlaena, Tripsacum) bulunmaktadır. Mısır (Zea mays), uzun boylu (2-4 m), kaim ve sulu gövdeli, uzun ve geniş yapraklı biryıllık bir tahıldır; erkek çiçekler gövdenin tepesinde salkım başak biçiminde kümelenirler, dişi çiçeklerse sayıları 1-3 arasında değişen ve gövdenin orta bölümünde bulunan silindir biçiminde başaklar (koçanlar) halindedir. Her başak, yapraksı bürgü-ler (yen ya da spata) içinde bulunur, dişi çiçeklerin ipliksi esmer renkli tepecikleri püsküller halinde buradan dışarı doğru çıkarlar. Döllenme genellikle çaprazdır.
Tropikal kökenli bir tahıl olan mısır, özellikle yazları sıcak ve nendi olan ülkelerde yetiştirilir; bununla birlikte yazlan kurak olmayan, ılıman sıcak iklim koşullarına da uyduğu görülür. 10-12°C sıcaklıkta çimlenir ve Ukba-hardaki gecikmiş donlardan zarar görür, 15-20°G’ta çiçek açar, tohumları 25-30°C’a doğru olgunlaşır. Mısırın en az 500-1 000 mm suya gereksinimi vardır; sulama normal yağmurların eksikliğini gidermede yardımcı olur. Mısır zengin ve sürülmesi kolay topraklara, nisan sonu-mayıs başlarına doğru yaklaşık 75 sm aralıklı sıralar halinde ekilir; eskiden elle, günümüzdeyse birçok yerde makinelerle yapılan ürün toplama işlemi, yani hasat ağustos sonunda başlar ve ekim ayına kadar sürer. Başaklar (koçanlar), üstündeki bürgülerden ayrılarak, iyi havalandırılan ve aydınlık olan kuru yerlerde saklanır. Verim hektarda 20-50 kental arasında değişir; 1 hektolitre mısır tanesi 70-80 kg gelir. Mısır bazen avuçla serpilerek yaygın biçimde ekilir ve böylece büyükbaş hayvanlar için yeşil ot sağlanır.
Mısır, çok güçlükle ekmek haline getirilebilir; özellikle Amerika’da peksimet, bazı Avrupa ülkelerinde lapa ve pasta yapımında kullanılır. Ülkemizde mısır tazeyken suda kaynatılarak ya da ateşte pişirilerek, ayrıca kuru taneler ateşte patlatılarak yenir. Özellikle büyükbaş hayvan beslenmesinde ve kümes hayvanlarının besiye çekilmesinde önemli bir üründür. Mısır tanesi % 12-13 su, % 2-3 selüloz, % 4-5 lipit, % 9-10 protit, % 70 glüsit içerir. Eskiden gövdesinden şeker elde edilirdi ve bu şekerli sudan mayalandırma yoluyla alkollü bir içki hazırlanırdı. Mısırdan nişasta ve yağ da çıkarılır; mısır yağı sabun yapımında kullanılır, ayrıca arıtıldıktan sonra çok iyi bir yemeklik yağ elde edilir. Kurutulmuş mısır sap lan ahırlarda hayvan yataklığı olarak kullanılır.

Bütün dünyada, mısır üretimi, temelde besin olarak kullanılan bitkilere ayrılmış alanın beşte birini kaplar. Mısır tropikal ülkelerin tarıma ilişkin zenginliklerinden biridir; yetiştirildiği ülkelerin iktisadını etkiler. Dünyadaki mısır üretimi 300 milyon t’u aşar, bunun hemen hemen yarısı A.B.D’nde yapılır.

Yorum yazın