Gül Ağacı

Gül Ağacı

GÜL ağacı blş. i. Bot. Yaban gülünden (rosa) türeme çalı görünüşünde süs bitkisi. (Gülgillerden.)
— Teknol. Guyana’da yetişen iki ağacın ortak adı. Bk. ansİkl.
— ansİkl. Gül ağaçları, dik veya sürüngen, sarmaşık gövdeli, almaşık yapraklı, genellikle tüylü veya dikenli küçük ağaçlardır. Bazı türleri yapraklarını kışın dökmez. Çiçekleri sap ucundan çıkar; bütün kısımları beşli olan çiçekler ya tek tek veya demet halinde bulunur. Meyve yaprakları kavanoz biçimindeki bir çiçekliğe bağlıdır. Yirmi kadar türü vardır. Bunlardan bazılarının anayurdu Avrupa, çoğunun anayurdu Asya, ö- zellikle Çin’dir. Bu türlerden melezleştirme yoluyle, her birinin yüzlerce çeşidi bulunan pek çok bahçe gülü ırkı elde edilmiştir. Ayrıca her yıl yeni çeşitler türetilmekte, bun-, ların biçimi ve rengi modaya göre değişmektedir.
Yaban gülü (Rosa Canina) çalılıklarda, orman kıyılarında biter. Yaban gülüne aşılanmak suretiyle katmerli güller elde edüir. Türkiye’de bulunan belli başlı gül ağacı türleri: kayısı gülü, misk gülü İR. mescata), sakız gülü, Şam gülü (R. damascena), Van gülü, has gül (sadberk) [R. centifolia], okka gülü (reçellik gül), yediveren gül (R. sem- perfloreus), kadife gülü v.b. Bunların hemen hepsinden gülyağı elde edilebilir. Sarmaşık güller kafes çitlerin süslenmesi i- çin yetiştirilir. Salkım güllerse, yaban gülünün gövdesine bodur ve sarmaşık güller aşılanarak elde edüir. Yeni çeşit elde etmek i- çin güller çekirdekle üretilir. Mevcut çeşitlerin üretimi için soğuk bölgelerde yaban gülüne (R. canina), sıcak bölgelerde hint gülüne (R. indica) aşı yapılır.
— Teknol: Gül ağacı, Guyana’da yetişen iki ayrı ağaca ve bunların odununa verilen ad. Bazen bunların birine erkek, ötekine dişi gül ağacı da denir. (Erkek gül ağacı fasulyegillerin dalbergia cinsindendir ve pelesenk ağacına yakındır; bu ağacın odunu pembe-mor damarlı, sarı – beyaz renktedir; ince marangozlukta, kutuculukta ve kaplama işlerinde kullanılır. Dişi gül ağacı defnegü- lerdendir; bunun odunu kutuculukta ve kaplamacılıkta kullanılır; ayrıca damıtma yoluyle bir çeşit gül esansı elde edilir, (l) Gülanber (Şehr-i Zûr), Kerkük vilâyetinin eski merkezi olan kale. Kanunî Sultan Süleyman devrinde yapıldı (XVI. yy.). Safevî akınları sırasında yıkıldı. Sonra yeniden yaptırılan kale Osmanlı devletinin Musul vilâyeti Süleymaniye sancağının kaza merkezi oldu.

Yorum yazın