Çay Çeşitleri

Çay Çeşitleri Nelerdir

Üç ayrı tür çay vardır: Siyah, yeşil ve kahverengi- yeşil. Her üç türün de kendine özgü tadı, cinsinden çok hazırlanışı sırasında geçirdiği işlemlerle ilgilidir.
Siyah çay elde etmek için, körpe ve taze yapraklar sırası ile soldurulur, kıvırılır, mayalandırılır, kurutulur ve sınıflanır.
Çaylıklardan toplanan çayın en kısa zamanda fabrikaya ulaştırılması gerekir. Toplanmasından sonra iki saat içinde fabrikada işlenmeye alınan çayın kalitesi yükselir. Oysa, bekletilen, hele üst üste yığılarak biriktirilen çaylar kendi kendilerine kızışarak çürüyebilirler.
Fabrikaya ulaştırılan çaylar önce özel tekneler
içine serilerek soldurulur. Soldurma, yaş yaprağın kapsamında bulunan suyun bir bölümünün uçurularak yumuşak, eğilir, bükülür duruma getirilmesidir. Taze yapraklar, suyu uçurulmadan doğrudan doğruya kıvırılmaya sokulursa henüz sert ve canlı olduklarından, küçük parçalar halinde kıvrılır. Bu da çayın kalitesini ve ticari değerini düşürür, öte yandan soldurulmadan işleme giren çayda fazla su bulunur ve kıvrılma sırasında su yitirirken özü de akar gider. Normal koşullarda soldurma süresi 6 saattir. Soğuk havalarda bu süre biraz daha uzar.
Sonra kıvırma aşamasına sıra gelir. Bu işlem, solmuş yaprakların mayalanmaya başlamasını ve kıvrım biçimini almasını sağlamak için yapılır. Yöntem, avuç içinde kıvırma tekniğinin makine ile uygulanmasıdır. Kıvırma işleminin 3-4 kez tekrarlanması gerekir. Bu da işletmedeki yaprağın ağırlığına, çokluğuna, niteliğine, solma oranına, hava koşullarına ve sıcaklığa göre değişir.
Kıvırma sırasında yapraklar sürtünme, ezilme ve kendi ağırlıkları gibi etkenlerle su salar; bu arada hücrelerindeki öz dışarı çıkar. Havadan etkilenen özün içindeki enzimler çayın mayalanmasını hazırlar.
Siyah çayın fabrika işlenmesi sırasında geçirdiği üçüncü aşama mayalanmadır. Yaprağın içinde bulunan maya, enzim ve öteki mikroorganizmaların etkisiyle mayalanma (fermantasyon) denilen değişim oluşur. Yaprak hücrelerinin parçalanması ile meydana gelen bu olay için oksijen gerekir. Çay yaprağı hücreleri içindeki enzimler oksijenden etkilenerek harekete geçer ve mayalanmayı sağlar. Çayın rengi, kokusu, tadı bu işlem sonucu oluşur.
Dördüncü aşamada mayalanma yüksek sıcaklık kullanılarak birdenbire durdurulur ve kurutma başlar. Kurutma fırınlarının mekanik olarak çalışan 6 hareketli tablası vardır. Çay kurutma makinesi, kurutma işleminin her aşamasında değişik sıcaklıklar uygulayacak biçimde ayarlanmıştır. Yapraklar tabladan tablaya geçerek makine içinde ilerledikçe, aşamalı olarak yüksek sıcaklıkla karşılaşırlar. Böylece yapraklar içlerindeki nemin tümüıü yitirinceye kadar kururlar.
Daha sonra çayın sınıflandırılmasına sıra gelir. Kurutma fırınından çıkan çaylar kalın ve kaba olduğu için görünüşleri iyi değildir. Bu yığın içinde çeşitli cins ve türler vardır. Bunların maki- na ile birbirlerinden ayrılmasına sınıflandırma denilir.
Siyah çayın büyük bölümü Hindistan, Sri-Lan- ka, Orta ve Doğu Afrika ülkelerinden üretilir. Yurdumuzda üretilen çay da bu türdendir. Günümüzde çay üretimi içinde siyah çayın oranı % 95 dolayındadır.
Yeşil çay elde etmek için, toplanan çay yaprakları mayalanmanın başlamasına olanak vermeyecek bir hızla kızgın buhardan geçirilir. Kavrulan yapraklar daha sonra, gevrek bir durum alıncaya kadar siyah çayın hazırlanması sırasında olduğu gibi kıvrılır ve kurutulur.
Güney Amerika’nın bazı yerlerinde yeşil çay, siyah çaydân daha çok tutulur. Japonya’da yetiştirilen ürünün hemen tümü yeşil çay tipinde hazırlanır. Japonya’da bu çaya istek çok fazla olduğu için dışarıya pek azı satılır. Bu tür çay demlendiğinde açık yeşil renkte ve tadı, kokusu hoş bir içecek olur.
Kahverengi-yeşil çay, bazı yönleri ile hem yeşil, hem de siyah çaya benzer. Bir ölçüde mayalandırılmış yapraklar kararmadan işlem durdurulur. Sonuçta kokusu yeşil çaydan, tadı siyah çaydan daha hoş kahverengi-yeşil görünüşlü bir çay ortaya çıkar. Bu tür çayın çoğu Taiwan’da üretilir.

Yorum yazın